Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Duy Hiểu, Phó giám đốc BHXH TP.HCM, cho biết thực tế khi triển khai thực hiện Luật BHXH năm 2024, Luật Việc làm năm 2025 cùng các văn bản hướng dẫn, một số đơn vị, doanh nghiệp vẫn còn gặp khó khăn, vướng mắc…

Theo ông Hiểu, hội nghị hôm nay nhằm phổ biến, hướng dẫn các quy định mới, những điểm sửa đổi, bổ sung của pháp luật về BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) và các chính sách liên quan. Đồng thời, thông qua hội nghị cơ quan BHXH thành phố sẽ tiếp nhận và giải đáp cụ thể các khó khăn, vướng mắc gặp phải trong triển khai thực hiện về BHXH, BHTN của cộng đồng doanh nghiệp… Theo đó, ông Hiểu mong muốn tại hội nghị này các doanh nghiệp thẳng thắn trao đổi, kiến nghị để cơ quan BHXH thành phố có sơ sở hướng dẫn, giải quyết hoặc tổng hợp báo cáo cấp có thẩm quyền giải quyết.

Chia sẻ tại hội nghị, ông Hồ Hải Luận, Trưởng phòng Kiểm tra, BHXH TP.HCM cho biết, với các doanh nghiệp các quy định mới của pháp luật về BHXH, BHTN. Trong đó, ông Luận nhấn mạnh đến các nội dung về chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN.

Theo ông Luận, hành vi trốn đóng đôi khi xuất phát từ việc doanh nghiệp không biết lao động của mình thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc.

Ông Luận đề nghị các doanh nghiệp rà soát lại doanh nghiệp ở đơn vị mình, kịp thời đóng BHXH cho lao động thuộc đối tượng phải tham gia, đặc biệt là nhóm lao động làm việc không trọn thời gian.

“Điều 32 Bộ luật Lao động quy định người lao động làm việc không trọn thời gian là người lao động có thời gian làm việc ngắn hơn so với thời gian làm việc bình thường. Nhóm lao động này cũng là đối tượng đóng BHXH theo luật mới”, ông Luận cho biết.

Theo ông Luận, nhiều người còn nhầm lẫn là lao động thời vụ, không làm đầy đủ thời gian như lao động bình thường, không đủ 14 ngày là không phải đóng BHXH. Theo quy định mới, những người lao động làm việc linh động về thời gian như nhân viên giao hàng của các nền tảng thương mại điện tử cũng phải đóng BHXH bắt buộc nếu tiền lương vượt mức tham chiếu.

Ngoài ra, những lao động thỏa thuận với một người đại diện để người này ký kết hợp đồng làm việc với người khác như các nhóm thầu xây dựng cũng là đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo quy định mới. Dù các công nhân thỏa thuận như thế nào với chủ thầu thì đó cũng là giao kết hợp đồng lao động.

Ông Luận đề nghị các doanh nghiệp đang có lao động thuộc đối tượng tham gia mà chưa đóng BHXH, đang chậm đóng BHXH nên rà soát lại để tham gia đầy đủ.

Theo ông Luận, hiện Nghị định 274/2025/NĐ-CP đã quy định rất chặt chẽ về hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH và mức xử phạt hành vi này rất nặng. Doanh nghiệp bị khi bị xác định trốn đóng phải nộp toàn bộ số tiền trốn đóng BHXH, BHTN. Đồng thời phải nộp thêm tiền lãi bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày trốn đóng

Ngoài ra, hành vi trốn đóng có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành theo Bộ luật Hình sự. Bộ Công an cũng đã có văn bản hướng dẫn kiến nghị khởi tố hình sự hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH rất chi tiết.

Ông Luận còn nhắc nhở doanh nghiệp các hành vi có thể dẫn đến sai phạm trốn đóng BHXH như: Chia nhỏ tiền lương thành tiền chuyên cần, tiền nhà, trợ cấp điện thoại; đóng BHXH cho người nhà để hưởng chế độ thai sản; cho nhân viên nghỉ việc để hưởng trợ cấp thất nghiệp, BHXH một lần rồi ký hợp đồng lại... “Gian lận từ 10 triệu đồng trở lên hoặc gây thiệt hại từ 20 triệu đồng trở lên là bị xử lý hình sự rồi. Mà một lần gian lận thai sản là biết bao nhiêu tiền. Những hành vi này doanh nghiệp phải biết để phòng tránh. Nếu doanh nghiệp để bị khởi tố hình sự thì hậu quả rất lớn”, ông Luân nhấn mạnh.

Tại hội nghị, các doanh nghiệp trao đổi rất nhiều ý kiến cụ thể về việc sử dụng lao động thời vụ như cộng tác viên bán hàng, nhân viên phục vụ, nhân viên tạp vụ, mức đóng và thời gian đóng BHXH bắt buộc cho lao động thời vụ...

Bà Nguyễn Thị Hồng Thảo, Trưởng phòng Chế độ BHXH, trả lời từng câu hỏi cụ thể của doanh nghiệp về các chế độ về BHXH, BHYT, BHTN.

Theo bà Thảo, dự kiến từ ngày 1/4, BHXH TP.HCM sẽ thực hiện chuyển tiền chế độ BHXH cho từng người lao động ngay khi có quyết định chi trả, không phải lập danh sách sau đó chuyển sang ngân hàng ủy nhiệm chi. Do đó, nếu có thông tin tài khoản chính xác, BHXH TP.HCM sẽ chi trả rất nhanh. “Doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ và cung cấp chính xác thông tin tài khoản ngân hàng của người lao động để cơ quan BHXH TP.HCM chi trả chế độ kịp thời”, bà Thảo lưu ý.

Tại hội nghị này, đại diện BHXH TP.HCM cũng đã giải đáp trực tiếp nhiều câu hỏi liên quan đến BHXH, BHTN. Trong đó, có trường hợp: người lao động có 15 năm làm công việc nặng nhọc, độc hại nhưng khi làm hồ sơ hưởng chế độ hưu trí thì mới phát hiện công việc này chưa đúng trong danh mục nặng nhọc và độc hại, mà hiện mới đang trong quá trình điều chỉnh để được công nhận là công việc nặng nhọc, độc hại. Vậy, trong trường hợp này người lao động có đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp hay không.

Trả lời cho câu hỏi của doanh nghiệp, đại diện cơ quan BHXH TP.HCM cho biết cần xác định tại thời điểm người lao động nghỉ việc, nếu chức danh công việc trên hồ sơ, sổ BHXH chưa được ghi nhận là công việc nặng nhọc, độc hại thì người lao động vẫn chưa đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí theo quy định. Vì vậy, trong thời điểm này nếu đáp ứng đủ các điều kiện theo Luật Việc làm, người lao động hoàn toàn có thể đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Trương Đăng