Đón chúng tôi bằng nụ cười hiền hậu và câu chuyện bằng hồi ức của người anh hùng như vừa mới diễn ra hôm qua. Ông sinh năm 1948, vào bộ đội giữa lúc đế quốc Mỹ ồ ạt đổ quân vào miền Nam Việt Nam năm trong chiến lược “Chiến tranh Cục bộ” 1965-1968. Chiến đấu ngoan cường dũng cảm, ông được tặng nhiều phần thưởng, danh hiệu cao quý; năm 1969, tại Đại hội LLVT miền Nam, ông được tuyên dương Anh hùng LLVTND khi vừa tròn 22 tuổi, trẻ nhất thời bấy giờ...

Kiên cường trong chiến đấu

Trong câu chuyện, điều ông nhắc lại nhiều lần nhất là bất luận hoàn cảnh nào, người cán bộ, đảng viên, nhất là những người lính phải luôn giữ vững tinh thần kiên trung, khí tiết người cộng sản và bản chất Bộ đội Cụ Hồ kể cả trong chiến đấu, khi hòa bình hay trở về cuộc sống đời thường…

Vừa giản dị, thẳng thắn vừa bộc trực tính cách của người Nam Bộ, ông kể rằng, ông sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở vùng đất Long Nguyên, Bến Cát, Thủ Dầu Một, Bình Dương (nay là phường Lái Thiêu, thành phố Hồ Chí Minh). Ông được giáo dục, giác ngộ cách mạng sớm và tha thiết với sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. 16 tuổi ông làm dân quân, tham gia chiến đấu tại địa phương, 17 tuổi, ông vào bộ đội, tham gia chiến đấu nhiều trận và đều hoàn thành tốt nhiệm vụ. Trong chiến đấu, ông luôn nêu cao ý chí kiên cường, dũng cảm, chủ động tiến công, quyết tâm tiêu diệt địch. Phương pháp “nắm thắt lưng địch mà đánh”, đánh áp đảo, đánh bọc sườn của Đoàn Văn Thái được anh em học tập; được cấp trên tin tưởng giao nhiệm vụ tiêu diệt nhiều mục tiêu quan trọng.

Nhâm nhi ly chè xanh trong câu chuyện, ông hồi tưởng lại: Ngày xưa trai, gái trong làng yêu thích những câu chuyện chiến đấu, những điển hình dũng sĩ diệt Mỹ, nhất là anh hùng Lê Văn Tám đốt kho xăng, truyền đi rộng rãi trở thành thần tượng để thế hệ các ông noi theo. 

“Ngày đầu vào bộ đội, tay còn chưa quen báng súng, tôi cũng sẵn sàng xung phong tham gia đánh trận Quỹ Hiệp - Lai Khê. Lần đó, tôi diệt 2 tên, bắt sống 3 tên, thu về 3 súng, được cả đại đội ngợi khen, tuổi trẻ vốn đã hăng hái càng hun đúc thêm lòng nhiệt huyết quyết tâm tiêu diệt kẻ thù”- Anh hùng LLVTND Đoàn Văn Thái kể lại.

Trầm ngâm rồi ông kể: Chiến công nức lòng là thế, song cũng trong trận đầu oanh liệt ấy, ông đã chứng kiến sự hi sinh của những người đồng chí thân yêu. Đó là 3 người bạn nối khố thân thiết với nhau từ ngày tóc để chỏm, cùng rủ nhau nhập ngũ, chưa qua khóa đào tạo nào về chiến thuật, cách sử dụng súng đã lâm trận. Trong lúc chiến đấu, súng của ông hết đạn, lại loay hoay không biết cách tiếp đạn nên đã gọi một người bạn tên Quỳnh để hỏi. Người bạn chiến đấu tới hỗ trợ ông và bị địch phát hiện, bắn vào đầu ngay trước mắt ông. Rồi những người khác cũng lần lượt hi sinh, để lại một khoảng sâu thẳm buồn thương trong lòng người lính trẻ…

Những trận đánh sau này cũng vậy, có những trận chiến, tiểu đoàn hơn cả trăm người hy sinh quá nửa. Rồi bước vào trận mới với những người đồng đội mới, chưa kịp quen mặt, nhớ tên đã lại chia xa vĩnh viễn. Với ông 3 năm tham gia bộ đội (tính từ ngày đầu nhập ngũ đến khi được vinh dự phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND), ông tham gia trên dưới 100 trận đánh và nhiều phen thoát chết…

Trải qua nhiều trận đánh ác liệt tưởng chừng không qua khỏi nhưng sự kiên cường, gan dạ của Đại tá Đoàn Văn Thái luôn góp phần cổ vũ tinh thần chiến đấu của anh em trong đơn vị. Ông đặc biệt nhớ về trận đánh 16 ngày đêm mà không cách nào thoát ra được trong đợt 2 đánh vào Sài Gòn (Mậu Thân 1968). Lúc đó, đơn vị ông có 84 người và đợt 2 được bổ sung thêm 50 người nhưng kinh nghiệm đánh địch chưa nhiều lại bị kẻ phản bội mật báo, cả đơn vị chỉ có y sĩ không bị thương còn đều hy sinh hoặc bị thương rất nặng. Ông cũng bị thương nặng và thoát chết ở trận này…

Sau này, ông đã nói với đồng đội: “Không chết lần này, Đoàn Văn Thái không bao giờ hy sinh trên chiến trận!”. Ông cười bảo: “không ngờ câu nói đó tự làm khó cho mình. Tại trận đánh đồn Cua Paris tháng 11-1968, Đại đội 1 liên tiếp thất bại, không xung phong thì “bể mặt”, thế là tôi nhận trách nhiệm vừa đánh đồn, vừa giải cứu đồng đội”. Khi đó, ông vẫn dùng cách đánh “bám thắt lưng địch” khiến chúng không kịp trở tay nên khi chúng vừa nã xong đợt pháo kích thì những chiến sĩ thuộc tiểu đội mũi nhọn cùng ông đã có mặt trong lòng địch. Chỉ trong thời gian ngắn, đồn Cua Paris bị bắn hạ mà không tốn nhiều đạn, làm tê liệt bộ máy của địch ở đây, tiêu diệt 4 xe tăng, cứu được những đồng đội bị thương đang bị pháo kích. Sau trận thắng đó, ông được bổ nhiệm giữ chức Đại đội trưởng Đại đội 3, tiếp tục chiến đấu cho khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất…

Quyết tâm giữ biên giới hòa bình

Giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc, ông về công tác tại Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Sông Bé, sau này là Bình Phước và Đồng Nai ngày nay. Do yêu cầu nhiệm vụ, lại am hiểu về biên giới, biết thông thạo tiếng Campuchia, tháng 5-1986, ông được điều sang làm BĐBP.

Đại tá Đoàn Văn Thái đã cùng các thế hệ cán bộ chiến sĩ BĐBP Sông Bé tận tụy trong công tác, tiếp tục nỗ lực bảo vệ vẹn toàn từng tấc đất biên cương và xây dựng cuộc sống mới cho nhân dân các dân tộc trên tuyến biên giới Sông Bé sau khi biên giới Tây Nam im tiếng súng...

Gặp cán bộ chiến sĩ BĐBP tỉnh trong những ngày chuẩn bị kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4) và tiến tới kỷ niệm 80 năm LLVT Đồng Nai (15-5-1946- 15-5-2026), Đại tá Đoàn Văn Thái xúc động trước sự lớn mạnh, trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam, của BĐBP và LLVT tỉnh.

Đại tá Nguyễn Anh Đức, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh kiêm Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh thông báo với Đại tá Đoàn Văn Thái về tình hình quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới thời gian qua, nhất là sau khi sáp nhập tỉnh. Đảng ủy, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh đẩy mạnh chuyển đổi số, họp trực tuyến, thực hiện cửa khẩu số, tạo thuận lợi cho cán bộ, sĩ quan, chiến sĩ học ngoại ngữ tiếng Khơ me, tiếng Anh. Đời sống của nhân dân và các dân tộc 8 xã biên giới có nhiều chuyển biến rõ nét; thế trận biên phòng, thế trận lòng dân vững chắc cùng chung tay bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia…

Đại tá Đoàn Văn Thái xúc động nói: “Thế hệ cha ông đã chiến đấu ngoan cường, anh dũng, đã hy sinh xương máu để bảo vệ từng tấc đất biên cương của Tổ quốc. Biết là còn nhiều khó khăn gian khổ nhưng cán bộ chiến sĩ của LLVT tỉnh nói chung, BĐBP tỉnh ngày nay phải tiếp tục kế thừa xứng đáng truyền thống cha ông, cùng đoàn kết, quyết tâm bảo vệ, quản lý cho được tuyến biên giới bình yên, hòa bình, tạo điều kiện để phát triển kinh tế xã hội”...

Cũng trong câu chuyện, khi chúng tôi hỏi, ông còn kể chi tiết “Con đường chú ba Thái” giúp chúng tôi hiểu hơn về cái tâm, tầm của người anh hùng bước ra từ những cuộc chiến đấu giải phóng dân tộc.

Ông nói: Đó là kỷ niệm mà ông không thể quên khi cùng Bộ Quốc phòng, Binh chủng Công binh và các lực lượng tham gia xây dựng đường tuần tra biên giới. Trong kỷ niệm này, ông may mắn thoát chết khi bị rơi khỏi cáp xuống vực ngay tại dốc đứng giữa một bên là Đồn Biên phòng Bu Cháp (Lâm Đồng) và một bên là Đồn biên phòng Đắc Nô (Đồng Nai)…

Chia tay người lính già, đôi mắt sáng cùng nụ cười hiền hậu, ông đưa cho chúng tôi những bịch dâu da chín cùng những cái bắt tay thật chặt của thế hệ các ông gửi gắm niềm tin vào thế hệ hôm nay- thế hệ kế thừa để tô thắm thêm truyền thống anh hùng của LLVT tỉnh, BĐBP tỉnh vững mạnh, mẫu mực, sẵn sàng nhận, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong mọi tình huống, không để bị động, bất ngờ; xứng đáng là lực lượng chính trị nòng cốt bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chuyên trách, nòng cốt bảo vệ vững chắc chủ quyền an ninh biên giới quốc gia.

Trong câu chuyện, có lúc đang say sưa kể về những trận đánh, người lính già bỗng trầm ngâm, nghẹn ngào, đôi mắt đỏ hoe: “Có những trận đánh vài chục người đi, nhưng trở về chỉ có vài anh em và ai cũng bị thương. Bị thương nặng thì được điều trị, đỡ lại tham gia chiến đấu. Bị thương nhẹ thì chiến đấu tiếp, riết nó tự lành. Đã tham gia kháng chiến thì ai cũng xác định từ trước là hy sinh, nhưng nếu hy sinh thì cũng phải hy sinh cho xứng đáng. Chúng tôi chỉ có một ước ao đất mẹ yên bình, tôi sẽ đi bộ khắp mọi miền quê hương, đất nước...”, Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân ĐOÀN VĂN THÁI nói.

Nguyệt Hà