Tham dự buổi lễ có ông Phan Xuân Dũng, nguyên Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường của Quốc hội khóa 13, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam; ông Bùi Đặng Dũng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội khóa 14; ông Đỗ Mạnh Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội khóa 13, Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa và dân sinh; ông Nguyễn Hoàng Long, nguyên Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, Chủ tịch hội Bảo trợ Người khuyết tật, trẻ em mồ côi và bệnh nhân nghèo thành phố Đà Nẵng; lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng, đại diện các doanh nghiệp, đối tác của Viện.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, nhấn mạnh: Viện Nghiên cứu Văn hóa và Dân sinh được thành lập ngày 19/01/2026 trong một bối cảnh đặc biệt, khi Đảng và Nhà nước đặt yêu cầu ngày càng cao đối với vai trò của khoa học và công nghệ trong phát triển đất nước.

Theo ông, đây là giai đoạn mà khoa học và công nghệ không chỉ là động lực tăng trưởng mà còn là nền tảng để định hình vị thế quốc gia, tổ chức và từng lĩnh vực hoạt động. Việc thành lập các tổ chức khoa học mới vì vậy được cân nhắc rất chặt chẽ, hướng tới yêu cầu phát triển có chiều sâu, hiệu quả và gắn với thực tiễn.

Trong bối cảnh đó, sự ra đời của Viện Nghiên cứu Văn hóa và Dân sinh thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Liên hiệp Hội đối với lĩnh vực văn hóa và dân sinh - những trụ cột gắn trực tiếp với con người bởi mọi thành tựu khoa học - công nghệ cuối cùng đều hướng tới phục vụ con người; do đó, nghiên cứu văn hóa và dân sinh chính là một hướng tiếp cận mang tính nền tảng, lâu dài.

Việc Viện được thành lập trong bối cảnh hệ thống các tổ chức khoa học trực thuộc Liên hiệp Hội đang được rà soát, nâng cao chất lượng càng cho thấy sự tin tưởng của cơ quan quản lý đối với đội ngũ sáng lập cũng như định hướng hoạt động của Viện.

Ông Phan Xuân Dũng cũng bày tỏ tin tưởng rằng Viện Nghiên cứu Văn hóa và Dân sinh sẽ phát huy tốt vai trò, hoàn thành nhiệm vụ, góp phần nâng cao vị thế của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ Việt Nam.

Tầm nhìn, sứ mệnh và định hướng phát triển

Trong phát biểu tại buổi lễ, ông Đỗ Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa và Dân sinh, khẳng định: sự ra đời của Viện không chỉ là một dấu mốc về tổ chức, mà còn là khởi đầu cho một hành trình mang tính trách nhiệm cao trong nghiên cứu, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng đời sống xã hội.

Theo đó, Viện được xác định là trung tâm nghiên cứu, tư vấn và kết nối tri thức, có nhiệm vụ cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách, đồng thời lan tỏa các giá trị nhân văn trong cộng đồng.

Nhấn mạnh vai trò của văn hóa, Viện trưởng Đỗ Mạnh Hùng cho rằng văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh nội sinh của dân tộc. Trong tiến trình phát triển đất nước, mỗi giai đoạn thịnh vượng đều gắn liền với sự phát triển của văn hóa; do đó, việc đầu tư cho văn hóa và con người chính là đầu tư cho tương lai.

Trên cơ sở đó, Viện đề ra các định hướng chiến lược trọng tâm trong giai đoạn tới:

- Đẩy mạnh nghiên cứu cơ bản và ứng dụng về văn hóa và dân sinh, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế;

- Tăng cường tư vấn chính sách, tham gia phản biện xã hội;

- Xây dựng mạng lưới hợp tác đa ngành, liên ngành trong và ngoài nước;

- Đẩy mạnh truyền thông, phổ biến tri thức và lan tỏa giá trị văn hóa;

- Từng bước xây dựng Viện trở thành địa chỉ nghiên cứu uy tín;

- Gắn nghiên cứu với hoạt động an sinh xã hội, hỗ trợ các đối tượng yếu thế.

Những định hướng này cho thấy Viện không chỉ tập trung vào nghiên cứu hàn lâm, mà còn hướng tới ứng dụng thực tiễn, gắn khoa học với đời sống xã hội.

Sự kết hợp giữa khoa học và nhân văn

Một điểm nhấn đáng chú ý được lãnh đạo Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam đánh giá cao là việc Viện triển khai ngay các hoạt động an sinh xã hội từ những ngày đầu thành lập. Việc tổ chức trao quà cho bệnh nhân tại Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng và Hội Bảo trợ người khuyết tật, trẻ mồi côi và bệnh nhân nghèo Đà Nẵng ngay sau lễ ra mắt là minh chứng cho cách tiếp cận đúng đắn, bám sát chức năng và sứ mệnh đã đề ra.

Điều này phản ánh rõ nét quan điểm phát triển của Viện: khoa học không tách rời đời sống, mà phải gắn với con người, phục vụ con người, đặc biệt là các nhóm yếu thế trong xã hội. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững, trong đó yếu tố con người được đặt ở vị trí trung tâm.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu đặt ra đối với các tổ chức khoa học ngày càng cao, không chỉ về chất lượng nghiên cứu mà còn về khả năng ứng dụng, tác động chính sách và đóng góp cho xã hội. Điều này đòi hỏi Viện phải không ngừng đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực nghiên cứu, đồng thời mở rộng hợp tác trong và ngoài nước.

Sự ra đời của Viện Nghiên cứu Văn hóa và Dân sinh là một bước đi phù hợp với xu thế phát triển hiện nay, khi các vấn đề văn hóa, con người và an sinh xã hội ngày càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Với định hướng rõ ràng, sự quan tâm chỉ đạo của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, cùng đội ngũ lãnh đạo, chuyên gia giàu kinh nghiệm, Viện được kỳ vọng sẽ trở thành một trung tâm nghiên cứu có uy tín, góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định chính sách, đồng thời lan tỏa các giá trị nhân văn, nâng cao chất lượng đời sống xã hội.

Quan trọng hơn, sự hình thành của Viện cho thấy một xu hướng ngày càng rõ nét: khoa học không chỉ phục vụ tăng trưởng kinh tế, mà còn hướng tới phát triển con người toàn diện - mục tiêu cao nhất của mọi chiến lược phát triển bền vững.

Theo thông tin tại buổi lễ, Viện Nghiên cứu Văn hóa và Dân sinh là một trong hơn 570 tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam - tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn, tập hợp khoảng 3,7 triệu hội viên, trong đó có hơn 2,2 triệu trí thức khoa học và công nghệ.

Việc trở thành một bộ phận trong hệ thống này mang lại cho Viện lợi thế lớn về kết nối nguồn lực trí thức, hợp tác nghiên cứu và chia sẻ tri thức. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để Viện tham gia sâu hơn vào quá trình tư vấn, phản biện chính sách ở tầm quốc gia.

Đội ngũ sáng lập và lãnh đạo Viện được đánh giá là có nhiều kinh nghiệm thực tiễn, từng đảm nhiệm các vị trí quan trọng trong hệ thống chính trị, cơ quan dân cử và lĩnh vực doanh nghiệp. Đây là yếu tố quan trọng bảo đảm cho hoạt động của Viện có sự kết hợp giữa tư duy khoa học, kinh nghiệm quản lý và hiểu biết thực tiễn.

Đức Dương