Tham dự Hội thảo có TS. Nguyễn Văn Hồi - Thứ trưởng Bộ Nội vụ; ông Lâm Văn Đoan -Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; TS. Tô Đức, Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội; TS. Phạm Ngọc Thành - Hiệu trưởng Trường Đại học Lao động - Xã hội; ông Kim Sug Pyo - Chủ tịch Diễn đàn Công tác xã hội Á - Âu;  cùng đại diện lãnh đạo Vụ Học sinh, sinh viên - Bộ Giáo dục và Đào tạo, đại diện Tổ chức UNICEF Việt Nam. Tham dự Hội thảo còn có các chuyên gia, học giả quốc tế uy tín đến từ Hoa Kỳ, Singapore, Indonesia, Philippine, Bangladesh, mang đến những góc nhìn và kinh nghiệm quý báu từ khắp nơi trên thế giới.

Công tác xã hội Việt Nam trước bước ngoặt của kỷ nguyên số

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Nguyễn Văn Hồi - Thứ trưởng Bộ Nội vụ đã gửi lời chào trân trọng và chúc mừng tới các đại biểu, nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế tham dự Hội thảo.

Thứ trưởng nhấn mạnh, trong bối cảnh thế giới bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu số đang trở thành những động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và cải thiện chất lượng quản trị xã hội. Tại Việt Nam, định hướng này đã được khẳng định rõ trong Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, xác định chuyển đổi số là yếu tố quan trọng để phát triển nhanh và bền vững đất nước. Trên cơ sở đó, Chính phủ và các bộ, ngành đang tích cực triển khai các chương trình, chiến lược nhằm xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng dịch vụ công.

Trong tiến trình chung đó, lĩnh vực công tác xã hội đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ để thích ứng với bối cảnh phát triển mới. Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý thông tin, kết nối nguồn lực, quản lý trường hợp và cung cấp dịch vụ đã mở ra những phương thức tiếp cận hiện đại, góp phần nâng cao hiệu quả hỗ trợ người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế. Đồng thời, chuyển đổi số cũng thúc đẩy các dịch vụ công tác xã hội phát triển theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch và mở rộng khả năng tiếp cận.

Thứ trưởng khẳng định, việc tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề này có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn. Đây là diễn đàn để các nhà khoa học, nhà quản lý và chuyên gia trao đổi tri thức, chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận các xu hướng phát triển mới của công tác xã hội trong thời đại số. Những kết quả và khuyến nghị từ Hội thảo sẽ góp phần cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực và phát triển hệ thống dịch vụ công tác xã hội tại Việt Nam.

Bày tỏ tin tưởng vào thành công của Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Văn Hồi kỳ vọng các phiên thảo luận sẽ mang lại nhiều trao đổi học thuật sâu sắc và khuyến nghị giá trị, góp phần thúc đẩy công tác xã hội Việt Nam phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, hội nhập quốc tế, đóng góp hiệu quả vào việc củng cố hệ thống an sinh xã hội và phát triển bền vững đất nước.

Báo cáo đề dẫn Hội thảo, TS. Phạm Ngọc Thành - Hiệu trưởng Trường Đại học Lao động - Xã hội cho biết: Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của khoa học - công nghệ, chuyển đổi số đang trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu quả quản trị và cải thiện chất lượng dịch vụ trong nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Tại Việt Nam, chuyển đổi số đã được xác định là một định hướng chiến lược trong phát triển quốc gia, thể hiện rõ trong các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cũng như Nghị quyết số 71 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, nhằm xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh đó, lĩnh vực công tác xã hội cũng đang đứng trước những cơ hội và thách thức quan trọng. Chuyển đổi số không chỉ làm thay đổi phương thức quản lý và cung cấp dịch vụ xã hội, mà còn mở ra những phương thức tiếp cận mới trong tư vấn, quản lý trường hợp, kết nối nguồn lực và hỗ trợ cộng đồng. Việc ứng dụng các nền tảng số, dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo trong công tác xã hội đang tạo điều kiện mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội, nâng cao hiệu quả hỗ trợ cho người dân và góp phần thúc đẩy công bằng xã hội trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của xã hội hiện đại.

Trên thế giới, công tác xã hội ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong hệ thống phúc lợi xã hội và quản trị xã hội hiện đại. Các quốc gia đã và đang tích cực ứng dụng công nghệ số vào các hoạt động tư vấn, quản lý trường hợp, kết nối nguồn lực và triển khai các dịch vụ xã hội. Song song với sự phát triển của thực tiễn, nghiên cứu khoa học và trao đổi học thuật trong lĩnh vực công tác xã hội cũng ngày càng được mở rộng, hình thành nên các mạng lưới khoa học quốc tế và các chương trình hợp tác nghiên cứu xuyên quốc gia.

Tại Việt Nam, công tác xã hội tại Việt Nam cũng đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, không chỉ trong thực tiễn cung cấp dịch vụ xã hội mà còn trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, đào tạo và hợp tác học thuật quốc tế. Các cơ sở đào tạo, các nhà khoa học và các tổ chức nghề nghiệp trong nước đang ngày càng tích cực tham gia vào các mạng lưới nghiên cứu khu vực và toàn cầu, góp phần đưa các vấn đề xã hội của Việt Nam vào các diễn đàn học thuật quốc tế, đồng thời tiếp thu những tri thức và kinh nghiệm tiến bộ từ thế giới.

TS. Phạm Ngọc Thành đã khái quát ba hướng nghiên cứu trọng tâm của Hội thảo:

(1) Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách phát triển CTXH ở Việt Nam.

(2) Phát triển hệ thống dịch vụ CTXH và các mô hình can thiệp trong bối cảnh chuyển đổi số.

(3) Phát triển nguồn nhân lực CTXH đáp ứng yêu cầu của thời đại số.

TS Phạm Ngọc Thành cũng khơi mở những vấn đề cốt lõi, định hướng cho các phiên thảo luận chuyên sâu và tin rằng Hội thảo sẽ là nơi chia sẻ nhiều ý tưởng mới, kinh nghiệm thực tiễn và các khuyến nghị chính sách quan trọng.

Các tham luận chuyên sâu: Từ chính sách đến thực tiễn

Phiên toàn thể buổi sáng của Hội thảo đã diễn ra với nội dung phong phú, quy tụ nhiều tham luận chuyên sâu từ các nhà quản lý, chuyên gia trong nước và quốc tế, tập trung vào các vấn đề có tính nền tảng và định hướng dài hạn cho ngành.

Mở đầu là tham luận “Chuyển đổi số ở Việt Nam trong bối cảnh hiện nay và phát triển đồng bộ các cơ sở dữ liệu quốc gia, Trung tâm dữ liệu lớn ở Việt Nam” do Thiếu tá Dư Ngọc Thanh (Trung tâm Dữ liệu quốc gia, Bộ Công an) trình bày, đã cung cấp cái nhìn tổng quan về xu thế phát triển công nghệ, vai trò của hạ tầng dữ liệu số và yêu cầu kết nối, chia sẻ dữ liệu liên ngành, qua đó tạo nền tảng quan trọng cho việc hiện đại hóa hoạt động công tác xã hội.

Tiếp đó, ông Trần Cảnh Tùng (Trưởng phòng Công tác xã hội, Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Y tế) với tham luận “Đánh giá thực trạng phát triển công tác xã hội tại Việt Nam và định hướng giai đoạn 2026-2030” đã phân tích toàn diện những kết quả đạt được, các hạn chế, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý, chính sách nhằm thúc đẩy chuyên nghiệp hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ công tác xã hội trong bối cảnh số hóa.

Ở lĩnh vực giáo dục, TS. Nguyễn Bích Thủy (Vụ Học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo) trình bày tham luận “Phát triển công tác xã hội học đường trong bối cảnh chuyển đổi số”, làm rõ vai trò của công tác xã hội trong việc hỗ trợ tâm lý, phòng ngừa bạo lực học đường, cũng như ứng dụng công nghệ số trong quản lý, tư vấn và kết nối dịch vụ hỗ trợ học sinh, sinh viên.

Dưới góc độ bảo vệ các nhóm yếu thế, bà Lê Hồng Loan (Trưởng Chương trình bảo vệ trẻ em, UNICEF tại Việt Nam) với tham luận “Tác động của chuyển đổi số tới phụ nữ và trẻ em - Khuyến nghị đối với công tác xã hội Việt Nam” đã chỉ ra những rủi ro mới trong môi trường số như xâm hại trực tuyến, bất bình đẳng trong tiếp cận công nghệ, đồng thời đưa ra các khuyến nghị chính sách và can thiệp nhằm bảo đảm an toàn, quyền lợi cho phụ nữ và trẻ em.

Khép lại phiên toàn thể buổi sáng, tham luận quốc tế “Dịch vụ công tác xã hội với người cao tuổi trong kỷ nguyên số” của ông Kim Sug Pyo (Chủ tịch Diễn đàn Công tác xã hội Á - Âu) đã chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi dựa trên nền tảng công nghệ, gợi mở nhiều mô hình và giải pháp phù hợp cho Việt Nam trong bối cảnh già hóa dân số và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.

Tiếp nối nội dung phiên toàn thể buổi sáng, các hoạt động buổi chiều được tổ chức theo ba phiên thảo luận song song, đi sâu vào những trụ cột then chốt của công tác xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số, bao gồm hoàn thiện thể chế, phát triển dịch vụ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Tại phiên song song 1 với chủ đề “Hoàn thiện khung pháp lý về phát triển công tác xã hội ở Việt Nam”, các đại biểu tập trung phân tích xu hướng chuyển đổi số trong cung cấp dịch vụ công tác xã hội đối với người cao tuổi trên thế giới và khả năng vận dụng tại Việt Nam; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong quản lý rủi ro, thiên tai thông qua công tác xã hội, tiêu biểu từ thực tiễn Indonesia. Nhiều ý kiến cũng thảo luận về yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế theo hướng tái cấu trúc, bảo đảm tính bao trùm và trách nhiệm giải trình; đánh giá thực trạng chuyển đổi số bao trùm tại Việt Nam, đặc biệt đối với các nhóm yếu thế, qua đó nhận diện các rào cản về tiếp cận công nghệ và đề xuất giải pháp khắc phục. Bên cạnh đó, mô hình công tác xã hội học đường ứng phó với bạo lực học đường trong môi trường số hóa cũng được phân tích như một hướng tiếp cận cần được thể chế hóa.

Ở phiên song song 2 với chủ đề “Phát triển dịch vụ công tác xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số”, các tham luận và ý kiến trao đổi tập trung làm rõ kinh nghiệm quốc tế trong việc thúc đẩy các dịch vụ công tác xã hội thích ứng với môi trường số, từ đó rút ra bài học cho Việt Nam. Các đại biểu đặc biệt nhấn mạnh đến yêu cầu nâng cao năng lực số của đội ngũ nhân viên công tác xã hội, gắn với các vấn đề đạo đức nghề nghiệp và bảo mật thông tin khi triển khai dịch vụ trực tuyến. Những tác động của chuyển đổi số đối với hoạt động công tác xã hội trong lĩnh vực y tế, nhất là tại các bệnh viện, cũng được phân tích sâu, cùng với việc ứng dụng công nghệ số trong đào tạo và cung cấp dịch vụ tại các cơ sở giáo dục. Ngoài ra, việc triển khai công nghệ trong quản lý và hỗ trợ phục hồi chức năng cho người tâm thần tại các cơ sở chăm sóc sức khỏe được xem là một hướng đi tiềm năng nhưng đòi hỏi khung pháp lý và nguồn lực phù hợp.

Phiên song song 3 với chủ đề “Phát triển nguồn nhân lực công tác xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số” tập trung vào việc đánh giá năng lực số của đội ngũ nhân viên công tác xã hội tại Việt Nam, qua đó đặt ra yêu cầu cấp thiết về đào tạo, bồi dưỡng nhằm đáp ứng mô hình chăm sóc tích hợp trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và y tế số phát triển nhanh chóng. Các tham luận cũng đề cập đến việc phát triển kỹ năng huy động nguồn lực cho sinh viên công tác xã hội thông qua hoạt động thực tiễn cộng đồng; phân tích cơ hội, thách thức và các vấn đề đạo đức nghề nghiệp trong thời kỳ số hóa. Đặc biệt, nội dung đổi mới chương trình đào tạo tại các cơ sở giáo dục đại học được nhấn mạnh nhằm bảo đảm tính thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số, trong đó có việc nghiên cứu nhận thức và tác động của các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số đến hành vi học tập của sinh viên ngành công tác xã hội.

Sau một ngày làm việc tích cực và hiệu quả, Hội thảo khoa học quốc tế “Phát triển Công tác xã hội Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số” đã thành công tốt đẹp. Các tham luận và ý kiến trao đổi đã góp phần làm sáng tỏ nhiều vấn đề quan trọng, từ việc hoàn thiện khung pháp lý, phát triển hệ thống dịch vụ đến nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Hội thảo khẳng định, chuyển đổi số là một cơ hội lớn để ngành CTXH Việt Nam đổi mới và phát triển. Để nắm bắt cơ hội này, cần có sự chung tay của các cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở đào tạo, các tổ chức xã hội và chính những người làm công tác xã hội. Những kết quả của Hội thảo sẽ là nguồn tư liệu quý giá, góp phần đưa ra những khuyến nghị chính sách và định hướng chiến lược, thúc đẩy ngành CTXH Việt Nam phát triển chuyên nghiệp, sáng tạo và hội nhập, đóng góp hiệu quả vào việc xây dựng một hệ thống an sinh xã hội nhân văn và bền vững trong kỷ nguyên số.

Đức Dương