Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng - Trưởng Ban Chỉ đạo thi cấp quốc gia Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 chủ trì Hội nghị.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT là một trong những sự kiện giáo dục có quy mô lớn nhất hằng năm, diễn ra trên phạm vi toàn quốc, thu hút trung bình khoảng 1 triệu thí sinh và hơn 200.000 cán bộ, giáo viên tham gia tổ chức. Đây không chỉ là một kỳ thi mang tính đánh giá, mà còn có tác động sâu rộng đến xã hội, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, đồng bộ và trách nhiệm cao từ nhiều cấp, nhiều ngành.

Bài học từ thực tiễn và yêu cầu chuẩn bị từ sớm, từ xa

Từ thực tiễn tổ chức các kỳ thi trước, đặc biệt là năm 2025 – một năm được đánh giá có nhiều khó khăn – ngành giáo dục đã rút ra những bài học kinh nghiệm quan trọng. Khi đó, kỳ thi diễn ra trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương ba cấp, triển khai đồng thời hai chương trình giáo dục phổ thông 2006 và 2018, cùng với việc sắp xếp, sáp nhập các sở giáo dục và đào tạo. Dù vậy, với tinh thần trách nhiệm cao và sự chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương đến địa phương, kỳ thi vẫn được tổ chức thành công, nhận được sự ghi nhận của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và toàn xã hội.

Từ thực tiễn đó, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh 5 bài học then chốt: công tác lãnh đạo phải sâu sát, quyết liệt; công tác chuẩn bị phải chu đáo từ sớm, từ xa; công tác chuyên môn phải chủ động, tinh thông; công tác phối hợp phải rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; và công tác truyền thông phải kịp thời, minh bạch.

Ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo) phát biểu tại Hội nghị.

Bước sang năm 2026, kỳ thi có những thuận lợi nhất định. Bộ máy chính quyền địa phương đã hoạt động ổn định hơn; chỉ còn một đối tượng dự thi theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018; đồng thời đây là năm thứ hai triển khai theo phương thức mới. Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh, thuận lợi không đồng nghĩa với chủ quan. Đặc biệt, kỳ thi năm nay diễn ra sớm hơn khoảng hai tuần so với năm trước, dự kiến vào ngày 11 và 12/6, nên mọi công tác chuẩn bị cần được triển khai sớm hơn, chặt chẽ hơn.

Một điểm đáng chú ý được nhấn mạnh là việc chuẩn bị cho kỳ thi không bắt đầu từ các khâu kỹ thuật như in sao đề thi hay tổ chức điểm thi, mà phải bắt đầu từ chính quá trình dạy học. Các địa phương được yêu cầu tiếp tục chỉ đạo tốt việc dạy học lớp 12, hoàn thành chương trình đúng kế hoạch, tăng cường ôn tập theo nhóm, theo chủ đề và tổ chức thi thử nghiêm túc để học sinh làm quen với cấu trúc đề và áp lực phòng thi.

Bên cạnh đó, yếu tố con người được xác định là then chốt. Từ cán bộ quản lý, giáo viên, cán bộ coi thi đến các lực lượng hỗ trợ, mỗi khâu đều có vai trò quan trọng. Chỉ cần một sơ suất nhỏ ở bất kỳ khâu nào cũng có thể dẫn đến sai sót, ảnh hưởng đến toàn bộ kỳ thi. Vì vậy, việc chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng, có trách nhiệm, được coi là yếu tố quyết định.

Điều chỉnh quy chế, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tinh gọn thủ tục

Tại Hội nghị, ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo) đã chia sẻ nhiều điểm mới quan trọng của Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 theo Thông tư sửa đổi, bổ sung Quy chế thi. Những điều chỉnh này nhằm phù hợp hơn với thực tiễn tổ chức và nâng cao hiệu quả quản lý.

Trước hết, các quy định liên quan đến thanh tra, kiểm tra được sửa đổi để phù hợp với việc chuyển bộ phận thanh tra giáo dục về Thanh tra Chính phủ và Thanh tra tỉnh. Đồng thời, một số quy trình tổ chức thi cũng được điều chỉnh nhằm thích ứng với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và việc sắp xếp đơn vị hành chính.

Quang cảnh Hội nghị.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc tinh gọn hồ sơ, giảm bớt thủ tục cho thí sinh. Theo đó, hồ sơ đăng ký dự thi chỉ lưu tại trường phổ thông; giấy báo dự thi và thẻ dự thi được tích hợp thành một loại giấy duy nhất; giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời và giấy chứng nhận kết quả thi cũng được tích hợp thành một giấy chung. Những điều chỉnh này không chỉ giúp giảm tải thủ tục hành chính mà còn tạo thuận lợi cho thí sinh và các đơn vị tổ chức.

Bên cạnh đó, thời gian nhận đơn phúc khảo được rút ngắn xuống còn 5 ngày, nhằm công bố kết quả sớm hơn, phục vụ tốt hơn cho công tác tuyển sinh của các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp. Đặc biệt, quy trình chấm phúc khảo được siết chặt hơn khi tất cả các bài thi có thay đổi điểm đều phải được tổ chức đối thoại giữa các giám khảo, bảo đảm tính minh bạch và công bằng.

Chính sách ưu tiên cũng được điều chỉnh theo hướng phù hợp với thực tiễn, chuyển từ ưu tiên theo nơi thường trú sang ưu tiên theo trường THPT nơi thí sinh theo học. Đồng thời, một số chứng chỉ ngoại ngữ mới như VEPT, J.TEST, TOPIK được bổ sung, tạo thêm cơ hội cho thí sinh.

Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ thông tin tiếp tục được đẩy mạnh trong tất cả các khâu của kỳ thi. Hệ thống quản lý thi được tối ưu hóa, giúp truyền dữ liệu nhanh chóng giữa các hội đồng thi và Bộ Giáo dục và Đào tạo, giảm bớt các thao tác thủ công như gửi dữ liệu qua đĩa CD. Phần mềm chấm thi trắc nghiệm cũng được cập nhật, giúp nâng cao hiệu quả và độ chính xác.

Song song với đó, các hoạt động chuẩn bị cho thi trên máy tính đang được triển khai, bao gồm thử nghiệm trên quy mô rộng, xây dựng đề án và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý. Các địa phương được yêu cầu chủ động đầu tư cơ sở vật chất để phục vụ không chỉ cho thi cử mà còn cho hoạt động dạy học lâu dài.

Siết an ninh, nhận diện thách thức và bảo đảm Kỳ thi công bằng

Bên cạnh những thuận lợi, Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 cũng đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những vấn đề nổi bật là quy mô tổ chức tại nhiều địa phương tăng mạnh, đòi hỏi phương án điều hành chặt chẽ, đặc biệt ở các khâu nhạy cảm như in sao, vận chuyển đề thi.

Đáng lo ngại hơn là nguy cơ gian lận bằng công nghệ cao ngày càng tinh vi. Thực tế năm 2025 đã ghi nhận nhiều trường hợp sử dụng trí tuệ nhân tạo để gian lận trong thi cử. Các thiết bị điện tử ngày càng nhỏ gọn, được ngụy trang tinh vi, có thể truyền đề thi và nhận đáp án trong thời gian rất ngắn. Việc mua bán các thiết bị này trên mạng xã hội diễn ra công khai, làm gia tăng nguy cơ mất an toàn, công bằng của kỳ thi.

Đại diện lực lượng công an cũng cảnh báo, kỳ thi luôn tiềm ẩn nguy cơ tiêu cực do một bộ phận thí sinh, phụ huynh chạy theo thành tích, tìm cách gian lận, trong khi một số cán bộ coi thi còn chủ quan, thiếu trách nhiệm.

Trước tình hình đó, yêu cầu đặt ra là phải triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa. Trong đó, cần tăng cường phối hợp giữa ngành giáo dục và lực lượng công an trong tất cả các khâu; đẩy mạnh tuyên truyền để nâng cao nhận thức cho thí sinh, phụ huynh và cán bộ coi thi; đồng thời quán triệt rõ đề thi thuộc danh mục bí mật nhà nước độ “tối mật”, mọi hành vi làm lộ đề thi đều bị xử lý nghiêm.

Công tác kiểm tra cũng được yêu cầu thực hiện linh hoạt, không bỏ sót, không để khoảng trống và không bị động. Trách nhiệm của từng cấp, từng ngành được phân định rõ ràng: Bộ Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm toàn diện; UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm trên địa bàn. Các đoàn kiểm tra được tổ chức khoa học, tránh chồng chéo, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa các đơn vị.

Ngoài ra, các yếu tố khách quan như thời tiết cực đoan – giông lốc, lũ quét, nắng nóng, mưa lớn – cũng được nhận diện là nguy cơ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc tổ chức kỳ thi ở một số khu vực. Do đó, các địa phương cần chủ động xây dựng phương án ứng phó phù hợp.

Theo kế hoạch, từ ngày 24/4 đến 05/5 sẽ tổ chức đăng ký dự thi; ngày 3/6 hoàn thành đánh số báo danh và xếp phòng thi; kỳ thi diễn ra ngày 11-12/6; ngày 28/6 đối sánh dữ liệu và ngày 1/7 công bố kết quả. Những mốc thời gian này cho thấy công tác chuẩn bị đã bước vào giai đoạn cần sự tập trung cao độ.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 không chỉ là một hoạt động đánh giá học sinh, mà còn là thước đo năng lực tổ chức của toàn hệ thống giáo dục và sự phối hợp của nhiều ngành, nhiều cấp. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng từ sớm, siết chặt từng khâu, nâng cao trách nhiệm của mỗi cá nhân và tăng cường ứng dụng công nghệ là những yếu tố then chốt để bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc, khách quan và công bằng.

Trong bối cảnh nhiều thay đổi và thách thức đan xen, yêu cầu xuyên suốt vẫn là không được chủ quan ở bất kỳ khâu nào. Khi mọi khâu đều được chuẩn bị chu đáo, mọi tình huống đều được lường trước và xử lý kịp thời, kỳ thi không chỉ bảo đảm quyền lợi chính đáng của thí sinh mà còn góp phần củng cố niềm tin của xã hội đối với một kỳ thi quốc gia quan trọng./.

Thanh Phong