Bà Lê Hoàng Diệp Thảo - Nhà Sáng lập kiêm Tổng giám đốc TNI King Coffee phát biểu tại Hội nghị.

Sáng kiến GCA được khởi xướng và chủ trì bởi Công ty TNI King Coffee, dưới sự dẫn dắt của bà Lê Hoàng Diệp Thảo - Nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc. Theo bà, ngành cà phê toàn cầu đang đứng trước những thách thức chưa từng có, từ biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt, biến động thị trường khó lường cho đến những yêu cầu ngày càng cao về tính minh bạch trong chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh đó, không một quốc gia hay doanh nghiệp nào có thể đơn độc vượt qua.

“Chúng ta chỉ có thể đi xa nếu đi cùng nhau”, bà Thảo nhấn mạnh, đồng thời khẳng định rằng hội nghị lần này không chỉ đơn thuần là một sự kiện trao đổi, mà chính là điểm khởi đầu cho một hành trình kiến tạo chương mới cho ngành cà phê toàn cầu.

Nền tảng hợp tác toàn cầu và 5 trụ cột chiến lược

Liên minh Cà phê Toàn cầu được định vị không phải là một tổ chức hợp tác thông thường, mà là một nền tảng đối tác công – tư tiên phong, nơi hội tụ sức mạnh của ngoại giao quốc tế và năng lực thực thi của cộng đồng doanh nghiệp. Mô hình này nhằm tạo ra một hệ sinh thái liên kết chặt chẽ giữa các quốc gia sản xuất, các doanh nghiệp, tổ chức và người nông dân – những chủ thể trung tâm của chuỗi giá trị cà phê toàn cầu.

Theo đó, GCA hướng tới việc kết nối khoảng 125 triệu “công dân cà phê” trên toàn thế giới (coffee citizens), xây dựng một tương lai phát triển bền vững, trong đó không một người nông dân nào bị bỏ lại phía sau. Đây không chỉ là một khẩu hiệu mang tính biểu tượng mà còn là cam kết mang tính hành động, phản ánh tinh thần trách nhiệm toàn cầu của sáng kiến này.

Các đại biểu tại Hội nghị.

Đại sứ Nhà nước Palestine, ông Saadi Salama, Trưởng đoàn Ngoại giao Palestine tại Việt Nam, đánh giá Hội nghị đã vượt ra ngoài khuôn khổ của một sự kiện thương mại đơn thuần. Theo ông, cà phê không chỉ là một sản phẩm kinh tế mà còn mang giá trị văn hóa sâu sắc, đóng vai trò như một nhịp cầu kết nối ngoại giao và thúc đẩy hợp tác toàn cầu giữa các quốc gia.

Tuyên bố Liên minh Cà phê Toàn cầu 2026 đã xác lập năm mục tiêu cốt lõi, thể hiện tinh thần trách nhiệm toàn cầu và định hướng phát triển dài hạn:

Thứ nhất, bảo vệ hệ sinh thái cà phê và thúc đẩy nông nghiệp tái tạo, với trọng tâm là bảo tồn rừng, quản lý tài nguyên có trách nhiệm và phục hồi môi trường tại các vùng trồng cà phê.

Thứ hai, đảm bảo sinh kế công bằng cho người nông dân thông qua thương mại công bằng, nâng cao năng lực và đảm bảo người sản xuất nhận được giá trị xứng đáng với công sức của mình.

Thứ ba, tăng cường hợp tác giữa ngoại giao và doanh nghiệp nhằm xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch, bền vững và hiệu quả.

Thứ tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ và số hóa toàn bộ chuỗi giá trị cà phê.

Thứ năm, phát huy văn hóa cà phê như một di sản chung của nhân loại, coi cà phê là cầu nối văn hóa xuyên biên giới, góp phần thúc đẩy đối thoại và giao lưu giữa các dân tộc.

Tầm nhìn 2040: Công nghệ, con người và thiên nhiên đồng hành

Một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận tại hội nghị là Tầm nhìn Chiến lược GCA 2040. Theo đó, mục tiêu dài hạn là xây dựng một hệ sinh thái cà phê toàn cầu được dẫn dắt bởi công nghệ, đồng thời đặt con người và thiên nhiên vào vị trí trung tâm của quá trình phát triển. Trong lộ trình này, tiêu chuẩn phát thải ròng bằng 0 (Net-Zero) được xác định là đích đến dài hạn và là kim chỉ nam cho mọi hoạt động. GCA đặt ra mục tiêu đến năm 2040, 100% diện tích canh tác của các thành viên đạt tiêu chuẩn nông nghiệp tái tạo và phát thải ròng bằng 0.

Bên cạnh đó, liên minh cũng hướng tới việc số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng bằng công nghệ Blockchain và trí tuệ nhân tạo (AI), đào tạo một thế hệ “nông dân số” (Digital Farmers), đồng thời nâng cao năng lực và chuyển dịch chuỗi giá trị theo hướng gia tăng giá trị.

Ba giai đoạn phát triển chính được xác định gồm: giai đoạn khởi đầu (2026 – 2030) với trọng tâm kiến tạo và số hóa; giai đoạn tiếp nối (2030 – 2035) tập trung chuyển đổi và nâng tầm; và giai đoạn đích đến (2035 – 2040) hướng tới thịnh vượng và bền vững.

Cơ hội, thách thức và vai trò của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu

Tại hội nghị, nhiều đại diện ngoại giao đã chia sẻ những góc nhìn đa chiều về vai trò và ý nghĩa của GCA.

Đại diện Đại sứ quán Angola tại Việt Nam nhắc lại rằng trong thập niên 1970, Angola từng là quốc gia sản xuất và xuất khẩu cà phê lớn thứ ba thế giới. Tuy nhiên, những xung đột nội bộ đã khiến ngành cà phê nước này suy giảm nghiêm trọng, dù vẫn sở hữu các dòng hạt Robusta và Arabica chất lượng cao. Trong bối cảnh đó, sáng kiến GCA được đánh giá là đặc biệt quan trọng, nhất là với cam kết “không để người trồng cà phê nào bị bỏ lại phía sau” – một thông điệp mang ý nghĩa sâu sắc đối với các quốc gia có nền sản xuất cà phê dựa vào nông hộ gia đình.

Đại diện Đại sứ quán Haiti tại Việt Nam bày tỏ sự ngưỡng mộ trước đà tăng trưởng kinh tế vững chắc và bản sắc văn hóa độc đáo của Việt Nam, đồng thời coi hội nghị là cơ hội quý báu để học hỏi kinh nghiệm từ Việt Nam, ASEAN và các đối tác quốc tế.

Trong khi đó, đại diện Timor-Leste mang đến câu chuyện về dòng cà phê Arabica hữu cơ đặc trưng của quốc gia này. Nhờ phương pháp canh tác hoàn toàn tự nhiên, sản phẩm cà phê của Timor-Leste đã chinh phục nhiều thị trường khó tính như Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu. Cà phê hiện là mặt hàng xuất khẩu chủ lực thứ hai của quốc gia này, chỉ sau dầu khí. Đại diện Timor-Leste cũng bày tỏ mong muốn học hỏi kinh nghiệm hiện đại hóa nông nghiệp từ Việt Nam để mở rộng quy mô sản xuất.

Các chuyên gia tại hội nghị cũng đưa ra nhiều phân tích về cục diện thị trường và những thách thức hiện hữu. Ông Lương Văn Tự, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam (VICOFA), đã chia sẻ những nhận định về thị trường toàn cầu, trong khi Tiến sĩ Phạm S đề xuất các giải pháp ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững đến năm 2050. Đáng chú ý, xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ sang các sản phẩm hữu cơ và thân thiện với môi trường. Mặc dù diện tích canh tác hữu cơ hiện chỉ chiếm khoảng 1% tổng diện tích, nhưng nhu cầu đã tăng từ 11% lên 15%, mở ra cơ hội lớn cho các quốc gia nắm bắt xu hướng này.

Trong bối cảnh đó, bà Lê Hoàng Diệp Thảo nhấn mạnh rằng Việt Nam và các quốc gia sản xuất cà phê không nên chỉ dừng lại ở vai trò cung ứng nguyên liệu thô, mà cần tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị chế biến, nâng cao giá trị gia tăng và xây dựng thương hiệu quốc gia trên thị trường toàn cầu.

Là quốc gia xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới và dẫn đầu về cà phê Robusta, việc ra mắt Liên minh Cà phê Toàn cầu tại Hà Nội được đánh giá là bước chuyển mang tính chiến lược của Việt Nam. Sự kiện này không chỉ thể hiện vai trò chủ động của Việt Nam trong việc kết nối chuỗi giá trị toàn cầu, mà còn góp phần định hình tương lai ngành cà phê thế giới. Thông qua GCA, Việt Nam khẳng định vị thế không chỉ là một quốc gia sản xuất lớn mà còn là một trung tâm sáng kiến, nơi khởi nguồn của những mô hình hợp tác mới, mang tính toàn cầu và bền vững.

Một điểm nhấn đặc biệt của sáng kiến GCA là việc đề cao giá trị văn hóa của cà phê. Không chỉ là một thức uống, cà phê được nhìn nhận như một biểu tượng văn hóa, một “đại sứ của hòa bình”, góp phần kết nối các nền văn hóa và thúc đẩy đối thoại giữa các quốc gia.

Việc phát huy văn hóa cà phê như một di sản chung của nhân loại không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn mở rộng không gian hợp tác trong lĩnh vực ngoại giao văn hóa, tạo nên sức mạnh mềm cho các quốc gia.

Khép lại Hội nghị, bà Lê Hoàng Diệp Thảo bày tỏ kỳ vọng rằng các ý tưởng và sáng kiến được đưa ra sẽ sớm được hiện thực hóa thông qua các biên bản ghi nhớ và hành động cụ thể. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc phát triển ngành cà phê Việt Nam, mà còn đóng góp vào sự phát triển bền vững của toàn ngành cà phê thế giới.

Liên minh Cà phê Toàn cầu, với tầm nhìn dài hạn và cách tiếp cận toàn diện, đang mở ra một chương mới cho ngành cà phê – nơi công nghệ, con người, thiên nhiên và văn hóa cùng hội tụ, tạo nên một hệ sinh thái phát triển bền vững, bao trùm và thịnh vượng.

Trong bối cảnh đầy biến động của thế giới hiện nay, GCA không chỉ là một sáng kiến kinh tế mà còn là biểu tượng của tinh thần hợp tác, trách nhiệm và khát vọng chung của cộng đồng quốc tế đối với một tương lai tốt đẹp hơn cho ngành cà phê và cho chính con người./.

Sơn Tùng