Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU – Việt Nam.

Sự hiện diện của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc, đại diện nhiều bộ, ngành Việt Nam cùng các lãnh đạo cấp cao phía Liên minh châu Âu như Cao ủy Jozef Síkela, Phó Chủ tịch Ngân hàng Đầu tư châu Âu Nicola Beer, Đại sứ EU Julien Guerrier và Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert cho thấy tầm vóc và ý nghĩa chiến lược của diễn đàn trong bối cảnh quan hệ hai bên vừa được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện.

Việt Nam chủ động kiến tạo môi trường đầu tư, khẳng định vị thế đối tác chiến lược

Phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc nhấn mạnh, sau gần bốn thập kỷ đổi mới, Việt Nam đang triển khai ba đột phá chiến lược gồm phát triển hạ tầng, hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và kinh tế tri thức.

Quy mô nền kinh tế năm 2025 ước đạt khoảng 514 tỷ USD, đứng thứ 32 thế giới và thứ 4 ASEAN; thu nhập bình quân đầu người khoảng 5.000 USD/năm; tổng vốn đầu tư đăng ký đạt trên 38,4 tỷ USD. Trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động, Việt Nam vẫn giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế.

Ông Jozef Síkela, Cao ủy phụ trách Quan hệ đối tác quốc tế của Liên minh châu Âu (EU).

Trên nền tảng đó, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 10% trong thời gian tới, đồng thời quyết tâm tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, nguồn nhân lực và hạ tầng, tạo lập môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi. Hai mục tiêu chiến lược được xác định rõ: đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao.

Đáng chú ý, Việt Nam khẳng định quan điểm phát triển không chỉ “đi nhanh” mà còn “đi vững, đi xa và đi cùng nhau”, trong đó EU được xác định là đối tác quan trọng hàng đầu. Trên tinh thần đó, sáu định hướng hợp tác trọng tâm được đưa ra, bao gồm hiện thực hóa Chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu, ưu tiên đầu tư chất lượng cao, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng công bằng, tăng cường tiêu chuẩn ESG và chuỗi giá trị toàn cầu, tận dụng EVFTA và thúc đẩy EVIPA, cũng như hợp tác xây dựng các mô hình kinh tế mới như khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế.

Việt Nam đồng thời cam kết đồng hành, hỗ trợ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp EU đầu tư lâu dài, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hợp tác tại thị trường châu Âu.

Gói đầu tư hơn 560 triệu Euro: Động lực cho chuyển dịch năng lượng và giao thông xanh

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Diễn đàn là việc EU công bố gói đầu tư hơn 560 triệu Euro dành cho Việt Nam, tập trung vào chuyển dịch năng lượng, phát triển giao thông bền vững và nâng cao năng lực hạ tầng.

Theo Cao ủy Jozef Síkela, gói đầu tư này thể hiện rõ hiệu quả của quan hệ đối tác EU – Việt Nam trong việc vừa duy trì tăng trưởng kinh tế vừa giảm ô nhiễm và tăng cường năng lượng sạch. Các khoản đầu tư được triển khai thông qua hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, hiệu quả năng lượng và hiện đại hóa giao thông vận tải, hướng tới mục tiêu tạo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng và xây dựng hệ thống năng lượng sạch cho tương lai.

Các diễn giả tham gia thảo luận chuyên đề tại Diễn đàn.

Trong lĩnh vực năng lượng, dự án Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái công suất 1.200 MW được xác định là khoản đầu tư trọng điểm. Dự án này đóng vai trò như một “pin khổng lồ” cho hệ thống điện, giúp lưu trữ năng lượng dư thừa và cung cấp điện ổn định khi cần thiết, qua đó nâng cao khả năng tích hợp năng lượng tái tạo.

Song song với đó, EU cùng các ngân hàng phát triển châu Âu đã ký kết các thỏa thuận cho vay trị giá 230 triệu Euro hỗ trợ Tập đoàn Điện lực Việt Nam triển khai dự án, nằm trong tổng gói đầu tư gần 400 triệu Euro theo cách tiếp cận “Nhóm châu Âu”, quy tụ nhiều tổ chức tài chính phát triển như AFD, PROPARCO, Cassa Depositi e Prestiti, EIB và KfW.

Ngoài ra, EU cũng bổ sung 23 triệu Euro cho Quỹ Chuyển đổi Năng lượng, đồng thời triển khai chương trình quản lý rừng bền vững trị giá 20 triệu Euro và chương trình 50 triệu Euro hợp tác với Đức và Pháp nhằm phát triển các trung tâm đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng xanh và kỹ thuật số cho người lao động Việt Nam.

Trong lĩnh vực giao thông, Quỹ Phát triển Giao thông Bền vững trị giá 40 triệu Euro được khởi xướng nhằm hỗ trợ Việt Nam phát triển các dự án hạ tầng quy mô lớn, đặc biệt trong lĩnh vực đường sắt và giao thông đô thị. Sáng kiến này dự kiến huy động hơn 1 tỷ Euro vốn vay ưu đãi từ các ngân hàng phát triển châu Âu, với sự tham gia của khu vực tư nhân.

Các dự án tiêu biểu bao gồm phát triển đường sắt cao tốc Bắc – Nam, mở rộng hệ thống giao thông đô thị, cũng như hỗ trợ xây dựng cảng container Liên Chiểu tại Đà Nẵng và mở rộng tuyến Metro số 3 tại Hà Nội, góp phần giảm ùn tắc và nâng cao chất lượng di chuyển cho người dân.

Tài chính xanh, kết nối doanh nghiệp và động lực cải cách thể chế

Bên cạnh các dự án hạ tầng và năng lượng, Diễn đàn cũng ghi nhận những bước tiến quan trọng trong lĩnh vực tài chính xanh và hỗ trợ khu vực tư nhân. Thỏa thuận tài trợ trị giá 200 triệu Euro giữa Ngân hàng Đầu tư châu Âu và Techcombank được công bố nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, đầu tư vào năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng và giao thông điện hóa.

Theo Phó Chủ tịch EIB Nicola Beer, các khoản đầu tư này không chỉ thúc đẩy chuyển đổi năng lượng sạch và giao thông chất lượng cao mà còn mang lại lợi ích thiết thực cho người dân như tạo thêm việc làm, giảm chi phí năng lượng và cải thiện môi trường sống.

Diễn đàn cũng chứng kiến việc công bố nhiều thỏa thuận hợp tác giữa doanh nghiệp EU và Việt Nam trong các lĩnh vực vận tải, logistics, y tế số và công nghiệp, góp phần mở rộng chuỗi giá trị và tăng cường kết nối kinh tế song phương.

Một điểm nhấn đáng chú ý khác là việc EuroCham ra mắt ấn bản thứ 17 của Sách Trắng với chủ đề “Cải cách & Nâng tầm: Kỷ nguyên mới cho Việt Nam trong nền kinh tế toàn cầu”. Tài liệu này đưa ra các khuyến nghị chính sách dựa trên thực tiễn kinh doanh, nhằm hỗ trợ Việt Nam hoàn thiện môi trường pháp lý minh bạch, dễ dự đoán và hiệu quả, từ đó chuyển hóa các cam kết đầu tư thành kết quả kinh tế – xã hội cụ thể.

Việc ra mắt Sách Trắng trong bối cảnh các cam kết đầu tư quy mô lớn đang được triển khai được đánh giá là công cụ chiến lược, giúp đảm bảo tính hiệu quả và bền vững của các dự án hợp tác.

EVFTA, EVIPA và nền tảng hợp tác dài hạn

Quan hệ kinh tế – thương mại giữa Việt Nam và EU tiếp tục được củng cố mạnh mẽ thông qua Hiệp định EVFTA. Sau 6 năm thực thi, hiệp định đã cắt giảm tới 99% dòng thuế, tạo động lực lớn cho tăng trưởng thương mại song phương, với kim ngạch năm 2025 đạt 76 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành đối tác lớn nhất của EU tại ASEAN.

Trong bối cảnh đó, việc thúc đẩy phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ Đầu tư EVIPA được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ EU vào Việt Nam.

Sự nâng cấp quan hệ hai bên lên Đối tác Chiến lược Toàn diện đầu năm 2026, sau 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, không chỉ mang ý nghĩa chính trị mà còn mở ra giai đoạn hợp tác mới với trọng tâm là chuyển hóa các cam kết thành dự án cụ thể và cơ hội kinh doanh thực tế.

Chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu: Kết nối cho tăng trưởng bền vững

Chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu của EU được xác định là khuôn khổ hợp tác trung tâm, nhằm thu hẹp khoảng cách đầu tư toàn cầu và thúc đẩy các kết nối thông minh, sạch và an toàn trong các lĩnh vực như năng lượng, giao thông, kỹ thuật số, y tế và giáo dục.

Với mục tiêu huy động tới 400 tỷ Euro đầu tư công và tư nhân trong giai đoạn 2021–2027, chiến lược này thể hiện cách tiếp cận “Nhóm châu Âu”, kết hợp nguồn lực từ EU, các quốc gia thành viên và các tổ chức tài chính phát triển nhằm tạo ra các liên kết bền vững thay vì sự phụ thuộc.

Đối với Việt Nam, việc tham gia sâu vào Chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu không chỉ mang lại nguồn lực tài chính mà còn mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ, tiêu chuẩn và kinh nghiệm quản trị tiên tiến từ châu Âu, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU – Việt Nam năm 2026 đã khẳng định vai trò là cầu nối chiến lược giữa hai nền kinh tế, nơi các cam kết hợp tác không dừng lại ở tuyên bố mà được cụ thể hóa thành những chương trình, dự án và nguồn lực rõ ràng. Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, sự gắn kết chặt chẽ giữa Việt Nam và EU thông qua Chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu không chỉ tạo động lực tăng trưởng mới mà còn góp phần định hình một mô hình hợp tác phát triển bền vững, hài hòa lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường trong dài hạn./.

Sơn Tùng