Nhằm làm rõ vai trò cốt lõi của văn hóa trong sản xuất, kinh doanh và tìm lời giải cho bài toán đưa văn hóa thành nguồn lực nội sinh bền vững, Diễn đàn Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam 2026 với chủ đề "Văn hóa doanh nghiệp - nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững" đã được tổ chức vào ngày 13/10/2026 tại Hà Nội. Sự kiện do Báo Văn hóa phối hợp cùng Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) triển khai dưới sự chỉ đạo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thu hút sự tham gia đông đảo của các cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế, nhà nghiên cứu và cộng đồng doanh nhân.

 Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng phát biểu tại Diễn đàn.

Định hướng chiến lược và hệ giá trị cốt lõi trong giai đoạn mới

Diễn đàn bám sát các định hướng thể chế then chốt của Đảng và Nhà nước, tiêu biểu là Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quyết định số 1157/QĐ-TTg ngày 26/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Khung chuẩn mực đạo đức, văn hóa kinh doanh. Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng đã dẫn lại luận điểm sâu sắc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc triển khai Nghị quyết số 79-NQ/TW, ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị: nếu kinh tế quyết định khả năng đi nhanh thì văn hóa quyết định khả năng đi xa. Văn hóa vì thế giữ vai trò sống còn đối với sự phát triển lâu dài của đất nước nói chung và từng doanh nghiệp nói riêng.

Phiên thảo luận chuyên sâu về văn hóa doanh nghiệp.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang nỗ lực hoàn thiện thể chế, phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế thể thao và du lịch, trong đó Chính phủ đã trình Quốc hội dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa cùng chủ trương dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa từ năm 2026. Ngày 12/10/2026, Bộ cũng đã ra mắt mạng lưới phát triển công nghiệp văn hóa và công bố 17 bài toán lớn kêu gọi doanh nghiệp cùng chung tay giải quyết.

Đối với cộng đồng kinh doanh, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh những trụ cột văn hóa cốt lõi: tinh thần liêm chính, thượng tôn pháp luật và giữ chữ tín; bảo đảm chất lượng và lấy giá trị thực cho khách hàng làm căn cứ hành động; tôn trọng con người, trọng dụng nhân tài; khuyến khích học hỏi liên tục và thích ứng nhanh; sử dụng dữ liệu và tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm. Cùng với đó là việc nêu gương của người đứng đầu, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc và gắn kết sứ mệnh doanh nghiệp với sự phồn vinh của quốc gia. Văn hóa doanh nghiệp không phải là khẩu hiệu suông, mà phải thể hiện qua cam kết chất lượng và trách nhiệm với khách hàng ngay cả sau khi hoàn tất mua bán, từ đó gây dựng uy tín thương hiệu.

Thực trạng thực thi và bản chất nguồn lực nội sinh vô hình

Phân tích bối cảnh hội nhập, Tổng Biên tập Báo Văn hóa Nguyễn Anh Vũ chỉ ra rằng, dù doanh nghiệp đón nhận cơ hội lớn từ chuyển đổi số và công nghệ, song cũng phải chịu sức ép cạnh tranh khốc liệt cùng biến động hành vi của người tiêu dùng. Giữa những thách thức đó, vốn, công nghệ hay nhân lực đều vô cùng cần thiết, nhưng đằng sau những yếu tố hữu hình ấy là một nguồn lực vô hình không hiện diện trên bảng cân đối kế toán: văn hóa doanh nghiệp. Đây chính là yếu tố chi phối cách một tổ chức tư duy, ứng xử, phản ứng trước khủng hoảng và duy trì đà tăng trưởng.

Thực tế được minh chứng qua khảo sát 505 doanh nghiệp do Viện Phát triển doanh nghiệp thuộc VCCI và Blue C công bố cuối năm 2025. Điểm trung bình mức độ trưởng thành thực thi văn hóa đạt 43,84 điểm, tương đương cấp độ 4 trên thang 6 cấp, tăng 4,12 điểm so với năm 2024. Tuy nhiên, chỉ có 48,51% doanh nghiệp đạt mức 4 trở lên và chỉ 27,9% chạm tới hai cấp độ cao nhất. Con số này bộc lộ một khoảng cách rất lớn giữa nhận thức về văn hóa và năng lực quản trị thực chất, giữa việc ban hành giá trị cốt lõi và việc biến chúng thành hành vi thường nhật của mỗi người lao động.

Nhà báo Nguyễn Anh Vũ nhấn mạnh: lợi thế về vốn, sản phẩm hay công nghệ chỉ tạo ưu thế trong ngắn hạn. Yếu tố không thể sao chép chính là cách tổ chức tư duy, cách con người phối hợp làm việc, cách lãnh đạo ra quyết định và cách doanh nghiệp đối xử với khách hàng, đối tác và xã hội.

Từ trăn trở đó, Diễn đàn đi sâu vào 5 nội dung trọng tâm: chuyển hóa văn hóa từ giá trị mềm thành nguồn lực tạo năng suất và sức chống chịu; đưa đạo đức kinh doanh vào quản trị thực tiễn; xây dựng môi trường văn hóa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đổi mới quản trị con người trước biến động lao động và công nghệ; kết nối các doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái văn hóa kinh doanh Việt Nam giàu bản sắc, có năng lực cạnh tranh quốc tế. Các nội dung được mổ xẻ qua hai phiên thảo luận chuyên sâu với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành như TS Trần Đình Thiên, TS Chử Đức Hoàng và phiên thảo luận bàn tròn do TS Võ Trí Thành điều phối.

Cơ chế chuyển hóa văn hóa thành năng lực cạnh tranh thực chất

Để văn hóa thực sự phát huy vai trò nội sinh, các chuyên gia đã đề xuất những giải pháp và cơ chế hành động cụ thể. TS Chử Đức Hoàng, Chánh Văn phòng Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, nhận định rằng doanh nghiệp cần biến tinh thần đổi mới sáng tạo thành những quyết định khả thi và đo lường được, như trao quyền đề xuất, dành nguồn lực thử nghiệm, chấp nhận học hỏi từ kết quả và giữ trọn trách nhiệm. Doanh nghiệp phải tự mình xây dựng văn hóa đổi mới dựa trên 5 thành tố: cam kết của lãnh đạo, năng lực đề xuất của nhân sự, quy trình quản trị, thử nghiệm có trách nhiệm và kết nối mở với đối tác.

Đồng quan điểm, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam Hồ Anh Tuấn đề xuất 4 cơ chế chuyển hóa văn hóa thành lợi thế cạnh tranh: Thứ nhất, giảm chi phí của sự thiếu tin cậy bằng cách giữ cam kết rõ ràng, thông tin minh bạch, nhận trách nhiệm khi thiếu sót để tránh kiểm tra trùng lặp và tranh chấp. Thứ hai, nâng cao chất lượng phối hợp thông qua việc phân định rõ trách nhiệm, báo cáo vấn đề sớm, lấy kết quả chung làm thước đo và kết hợp hài hòa giữa tôn trọng con người với kỷ luật thực thi. Thứ ba, gia tăng năng lực học hỏi và đổi mới sáng tạo, cởi mở tiếp nhận phản biện, cho phép thử nghiệm có kiểm soát và nhanh chóng rút kinh nghiệm. Thứ tư, tạo sự khác biệt có giá trị bằng cách lồng ghép bản sắc văn hóa vào thiết kế sản phẩm và phong cách phục vụ, biến bản sắc thành dấu ấn nhận diện song hành cùng chất lượng vượt trội.

Phát biểu tại phiên bế mạc, TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME khẳng định, văn hóa phải trở thành năng lực bên trong giúp doanh nghiệp quản trị tốt hơn, đổi mới hiệu quả hơn và phát triển bền vững. Ông nhấn mạnh 4 định hướng: đặt văn hóa vào trung tâm chiến lược; đề cao trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu; xây dựng văn hóa học hỏi liên tục để làm chủ công nghệ; và kết nối văn hóa từng đơn vị với uy tín chung của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Để hiện thực hóa, mỗi doanh nghiệp cần chọn ngay một vấn đề văn hóa đang cản trở hoạt động của mình để chấn chỉnh, gắn trách nhiệm cá nhân, thời hạn và tiêu chí đánh giá rõ ràng. Cùng với đó, các hiệp hội, cơ sở đào tạo, nghiên cứu, cơ quan quản lý và báo chí cần chung tay tư vấn, hoàn thiện chính sách, lan tỏa mô hình thực chất, xây dựng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam có đạo đức, bản sắc và năng lực cạnh tranh vững vàng trên trường quốc tế./.

Thanh Phong