Chương trình thuộc chuỗi sự kiện “Nước Đức, người trẻ và di sản”, do Chi nhánh Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam tại TP.HCM, Viện Goethe TP.HCM và Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM phối hợp tổ chức. Không chỉ mang đến những câu chuyện về kiến trúc Đức, tọa đàm còn mở ra nhiều suy ngẫm về chất lượng sống, bảo tồn bản sắc văn hóa và vai trò của người trẻ trong quá trình kiến tạo môi trường sống tương lai.

Tham dự chương trình có TS. Trương Thanh Hải - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM; bà Thái Mai Lan - Giám đốc Viện Goethe TP.HCM; bà Nguyễn Thị Thu - Trưởng Chi nhánh Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam tại TP.HCM cùng nhiều chuyên gia, giảng viên và sinh viên. Ba diễn giả chính của tọa đàm gồm KTS. Thu Alexander Quynh (Trường Đại học Việt - Đức), ThS. KTS. Phan Lâm Nhật Nam và ThS. KTS. Ninh Việt Anh (Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM).

Phát biểu tại chương trình, các diễn giả cho rằng kiến trúc không đơn thuần là việc xây dựng những công trình đẹp hay hiện đại. Giá trị cốt lõi của kiến trúc nằm ở khả năng tạo nên những không gian giúp con người sống tốt hơn, kết nối với cộng đồng và duy trì mối quan hệ hài hòa với môi trường tự nhiên cũng như các giá trị văn hóa của địa phương.

Khi không gian sống được đặt ở trung tâm

Một trong những nội dung được quan tâm tại tọa đàm là cách kiến trúc Đức tiếp cận vấn đề phát triển đô thị từ góc nhìn con người.

Theo KTS. Thu Alexander Quynh, giảng viên Trường Đại học Việt – Đức, nhiều công trình tại Đức được thiết kế dựa trên nguyên tắc tôn trọng lịch sử và cộng đồng. Trong quá trình cải tạo hoặc xây dựng mới, các kiến trúc sư luôn cân nhắc việc giữ lại những dấu ấn của quá khứ như cấu trúc không gian, vật liệu hay những giá trị văn hóa gắn liền với địa điểm.

Cách làm này giúp các công trình không trở thành những khối kiến trúc tách biệt mà tiếp tục duy trì sự kết nối với ký ức đô thị và đời sống của người dân. Theo các chuyên gia, đây là một bài học đáng tham khảo trong bối cảnh nhiều đô thị Việt Nam đang phát triển nhanh nhưng cũng đứng trước nguy cơ đánh mất những giá trị văn hóa và lịch sử vốn có.

Diễn giả cũng chia sẻ về tinh thần của trường phái Bauhaus – một trong những nền tảng quan trọng của kiến trúc hiện đại Đức. Theo đó, kiến trúc không chỉ hướng đến yếu tố thẩm mỹ mà phải phục vụ nhu cầu thực tế của con người, kết hợp hài hòa giữa công năng sử dụng, kỹ thuật và chất lượng sống.

Từ góc độ xã hội, những quan điểm này cho thấy vai trò ngày càng lớn của kiến trúc trong việc nâng cao phúc lợi cộng đồng. Một không gian sống được tổ chức hợp lý không chỉ tạo sự thuận tiện trong sinh hoạt mà còn góp phần xây dựng các mối quan hệ xã hội, thúc đẩy sự gắn kết giữa các thành viên trong cộng đồng dân cư.

Người trẻ và trách nhiệm gìn giữ bản sắc

Bên cạnh việc giới thiệu các giá trị của kiến trúc Đức, tọa đàm cũng dành nhiều thời gian trao đổi về câu chuyện bản sắc kiến trúc Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế.

Theo ThS.KTS. Phan Lâm Nhật Nam, giảng viên Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM, việc học hỏi những kinh nghiệm tiên tiến từ nước ngoài là cần thiết, nhưng không đồng nghĩa với việc sao chép các mô hình kiến trúc một cách máy móc. Điều quan trọng là hiểu được điều kiện khí hậu, văn hóa, tập quán sinh hoạt và nhu cầu thực tế của cộng đồng để đưa ra những giải pháp phù hợp.

Diễn giả cho rằng nhiều giá trị của kiến trúc bản địa miền Nam như mái hiên, sân trong, khoảng đệm hay không gian bán mở vẫn còn nguyên ý nghĩa trong điều kiện sống hiện đại. Đây không chỉ là giải pháp thích ứng với khí hậu mà còn phản ánh lối sống gắn kết gia đình và cộng đồng của người Việt.

Một thông điệp được nhấn mạnh tại chương trình là vai trò của người trẻ trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị bản địa. Theo các diễn giả, kiến thức chuyên môn chỉ là một phần của nghề kiến trúc. Điều quan trọng hơn là khả năng quan sát cuộc sống, thấu hiểu con người và nhận diện những giá trị của nơi mình đang sống.

Trong phần thảo luận, nhiều sinh viên đã đặt câu hỏi về cách giữ gìn bản sắc kiến trúc trong bối cảnh toàn cầu hóa. Các chuyên gia cho rằng bản sắc không chỉ nằm ở hình thức công trình mà còn thể hiện trong cách con người tổ chức không gian sống, xây dựng các mối quan hệ xã hội và duy trì sự gắn kết với cộng đồng.

Khép lại tọa đàm, các chuyên gia thống nhất rằng mục tiêu cuối cùng của kiến trúc không phải là tạo ra những công trình ấn tượng về hình thức mà là xây dựng những nơi chốn đáng sống cho con người. Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới phát triển đô thị bền vững, những kinh nghiệm từ Đức cho thấy việc kết hợp giữa đổi mới và gìn giữ bản sắc, giữa phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng sống là hướng đi cần được quan tâm.

Từ câu chuyện kiến trúc, chương trình cũng gửi gắm thông điệp rộng lớn hơn về phát triển xã hội: mọi sự thay đổi của đô thị chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người được đặt ở vị trí trung tâm và được thụ hưởng những giá trị tốt đẹp mà quá trình phát triển mang lại.

Hoàng Chương