TS Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam phát biểu tại Hội nghị.

Năm 2026 được Ban Chấp hành Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC xác định là “Năm HVNCLC” với trọng tâm là tri ân người tiêu dùng và mở rộng hệ sinh thái doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường đang chuyển động mạnh theo hướng xanh hóa và minh bạch. Trước đó, tại TP.HCM vào ngày 31/3, Lễ công bố HVNCLC 2026 đã vinh danh 581 doanh nghiệp đạt danh hiệu trong năm thứ 30 của chương trình, một con số không chỉ phản ánh quy mô mà còn cho thấy sự ổn định của lực lượng doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.

Phát biểu tại sự kiện, ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội - nhấn mạnh, nếu nhìn lại hành trình 30 năm, điều còn lại không phải là những sản phẩm cụ thể, mà chính là niềm tin của người tiêu dùng. Đây là một loại tài sản đặc biệt, được hình thành từ những lựa chọn âm thầm nhưng bền bỉ. Theo ông, trong giai đoạn tới, doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc làm ra sản phẩm tốt, mà cần hướng đến việc “làm ra niềm tin”, bởi đó mới là giá trị có thể tồn tại lâu dài, kể cả khi sản phẩm thay đổi hay thị trường biến động.

Bà Vũ Kim Hạnh - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC trình bày trọng tâm về chặng đường 30 năm và công bố định hướng hành động cho giai đoạn tiếp theo của Hiệp hội.

Từ “ghi nhận” đến “hành động”: bước chuyển chiến lược của HVNCLC

Tiếp nối tinh thần đó, tại Hội thảo ở Hà Nội, bà Vũ Kim Hạnh - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC đã trình bày trọng tâm về chặng đường 30 năm và công bố định hướng hành động cho giai đoạn tiếp theo với việc chính thức khởi động “Năm HVNCLC 2026”. Nếu ba thập niên trước là quá trình hình thành và tích lũy niềm tin thị trường, thì năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng từ “ghi nhận” sang “hành động”.

Chuỗi hoạt động của năm được thiết kế theo nhiều lớp, từ truyền thông, kết nối đến xây dựng nền tảng tri thức và dữ liệu, kéo dài xuyên suốt năm với cao điểm là Tuần lễ kỷ niệm 30 năm HVNCLC dự kiến diễn ra từ ngày 5 đến 11/10/2026. Các hoạt động bao gồm triển lãm, hội chợ, chương trình tri ân người tiêu dùng, sân khấu hóa hành trình 30 năm và các chương trình kết nối quy mô lớn giữa doanh nghiệp, trường đại học và các tổ chức hỗ trợ.

Điểm khác biệt của HVNCLC tiếp tục được khẳng định: đây không phải là danh hiệu mang tính hành chính, mà là kết quả của quá trình khảo sát người tiêu dùng được duy trì liên tục suốt ba thập niên. Trong khoảng thời gian này, chương trình đã ghi nhận 14.299 lượt doanh nghiệp được người tiêu dùng nêu tên bình chọn, qua đó sàng lọc và công nhận 1.752 doanh nghiệp đạt danh hiệu.

Hội thảo “Hành trình 30 năm Hàng Việt Nam Chất lượng cao - Tự hào và tiếp nối và Triển khai Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 - 2026” tại Hà Nội.

Cơ chế vận hành này tạo nên một “chu trình niềm tin”, nơi doanh nghiệp không được lựa chọn từ trên xuống mà được nhận diện từ thị trường, sau đó trải qua quá trình sàng lọc và nâng chuẩn liên tục theo yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Chính sự tương tác ba chiều giữa người tiêu dùng, doanh nghiệp và tổ chức đã tạo nên một hệ chuẩn mực đặc thù, góp phần duy trì và củng cố niềm tin thị trường.

Hành trình 30 năm của HVNCLC cũng phản ánh rõ nét sự chuyển động của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam qua từng giai đoạn: từ giai đoạn hình thành lực lượng (1997–2006) với số doanh nghiệp tăng nhanh từ 116 lên 625, đến giai đoạn sàng lọc (2007–2016) khi khủng hoảng kinh tế buộc doanh nghiệp phải nâng chuẩn và thích nghi, và giai đoạn ổn định, phát triển chiều sâu (2017–2026) với khoảng 500–600 doanh nghiệp đạt danh hiệu mỗi năm, phản ánh xu hướng phát triển bền vững.

Song song đó, HVNCLC đã hình thành mô hình “hệ sinh thái 3 lớp” gồm Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC đóng vai trò trung tâm điều phối, CLB Doanh nghiệp Dẫn đầu (LBC) là lực lượng dẫn dắt, và CLB Doanh nông Khởi nghiệp xanh 3 miền là lực lượng đổi mới sáng tạo. Cấu trúc này cho thấy sự chuyển dịch từ vai trò tôn vinh sang xây dựng một hệ sinh thái kết nối và hỗ trợ đa chiều cho doanh nghiệp.

Khởi nghiệp xanh: mắt xích chiến lược trong hệ sinh thái HVNCLC

Trong khuôn khổ Hội thảo, Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC và Trung tâm BSA đã chính thức triển khai cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 - 2026, tiếp nối hành trình 11 năm xây dựng lực lượng doanh nông trẻ gắn với tài nguyên bản địa và kinh tế tuần hoàn. Cuộc thi không chỉ là nơi phát hiện các dự án tiềm năng mà còn là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái HVNCLC, kết nối các mô hình kinh doanh bền vững với doanh nghiệp, chuyên gia và thị trường.

Theo bà Vũ Kim Anh, Trưởng Ban tổ chức cuộc thi, chương trình năm 2026 tập trung nâng cao năng lực quản trị, phát triển thương hiệu, ứng dụng công nghệ và mở rộng thị trường, hướng tới xuất khẩu. Đồng thời, chương trình xây dựng hệ sinh thái kết nối giữa startup, chuyên gia, nhà đầu tư và các kênh phân phối.

Những kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy quy mô và sức lan tỏa của chương trình: 49 diễn đàn được tổ chức, hơn 450 lớp tập huấn với trên 32.000 lượt doanh nghiệp tham gia; 11 cuộc thi thu hút gần 1.800 dự án từ 32 tỉnh thành; cùng hàng trăm hoạt động xúc tiến thương mại trong và ngoài nước và các chương trình study tour.

Đối tượng tham gia được chia thành bốn nhóm gồm Hạt giống, Ươm tạo, Tăng tốc và Dẫn dắt, tương ứng với các giai đoạn phát triển khác nhau của doanh nghiệp. Mỗi nhóm được thiết kế nội dung hỗ trợ phù hợp, từ đào tạo cơ bản đến nâng cao, hướng tới chuẩn hóa sản phẩm, công nghệ và năng lực xuất khẩu.

Trong năm 2026, chương trình triển khai hàng loạt hoạt động trọng tâm: đào tạo về thương hiệu xanh, tiêu chuẩn hóa sản phẩm, ứng dụng AI/IoT, kinh tế tuần hoàn; tổ chức hội thảo tại TP.HCM và Hà Nội; triển khai cuộc thi từ tháng 4 đến tháng 10 với tổng giá trị giải thưởng gần 1 tỷ đồng. Ngoài tiền mặt, doanh nghiệp còn được hỗ trợ đào tạo, xúc tiến thương mại và truyền thông.

Bên cạnh đó là các hoạt động nâng cao năng lực như bootcamp tăng tốc, workshop chuyên đề, study tour quốc tế và hành trình thực tế tại địa phương. Chương trình cũng đẩy mạnh xúc tiến thương mại thông qua các phiên chợ trong nước, hội chợ quốc tế tại Singapore/Malaysia và Hàn Quốc, cùng các hoạt động kết nối B2B, B2C. Tổng kinh phí dự kiến hơn 4,8 tỷ đồng, với sự tham gia đóng góp từ dự án và doanh nghiệp.

Tiêu dùng xanh và ESG: động lực mới cho chuyển đổi doanh nghiệp

Một nội dung đáng chú ý tại Hội thảo là kết quả khảo sát tiêu dùng xanh năm 2025 tại bốn đô thị lớn gồm Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM và Cần Thơ. Kết quả cho thấy tiêu dùng xanh đang dần chuyển từ một lựa chọn bổ sung trở thành tiêu chuẩn ngày càng rõ ràng trong quyết định mua sắm. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn chú trọng đến mức độ an toàn, khả năng truy xuất, tác động đến sức khỏe và môi trường.

Khoảng hai phần ba số người được khảo sát cho biết sẽ tăng sử dụng sản phẩm xanh trong thời gian tới, trong khi 86% sẵn sàng chi thêm từ 5% đến 10% cho các sản phẩm đáp ứng tiêu chí này. Đáng chú ý, xu hướng này không còn giới hạn ở nhóm thu nhập cao mà đã lan sang nhóm trung lưu và cả những người tiêu dùng thận trọng, miễn là sản phẩm tạo được cảm giác “đáng tiền” và có thông tin rõ ràng.

Tuy nhiên, khảo sát cũng chỉ ra khoảng cách giữa nhận thức và hành vi mua sắm thực tế. Các rào cản chính bao gồm giá thành cao, độ phủ thị trường chưa đủ rộng và thiếu thông tin minh bạch. Điều này cho thấy tiêu dùng xanh không chỉ là thay đổi thói quen người mua mà còn là bài toán tổng thể liên quan đến sản xuất, phân phối và truyền thông của doanh nghiệp.

Ở góc độ doanh nghiệp, phần trình bày về ESG của bà Nguyễn Cẩm Chi – đại diện MCG Management Consulting – cung cấp cái nhìn sâu hơn về hành trình phát triển bền vững. Theo nghiên cứu ESG Insights 2026 khảo sát 261 doanh nghiệp niêm yết, ESG tại Việt Nam đã chuyển từ giai đoạn “nhận diện” sang “quản trị”, nhưng mức độ trưởng thành còn phân hóa.

Chỉ khoảng 16% doanh nghiệp có báo cáo ESG riêng biệt, trong khi phần lớn vẫn lồng ghép nội dung này vào báo cáo thường niên, với hạn chế lớn là thiếu chỉ số định lượng và khả năng so sánh theo thời gian. Nhiều doanh nghiệp đã có câu chuyện ESG nhưng chưa chuyển hóa thành dữ liệu đủ tin cậy để phục vụ phân tích và ra quyết định.

Khoảng trống lớn nhất nằm ở việc kết nối ESG với quản trị và tài chính doanh nghiệp. Chỉ khoảng 28,7% doanh nghiệp thực hiện kiểm kê khí nhà kính Scope 1 và 2, 8% công bố Scope 3 và chưa đến 7% thực hiện phân tích kịch bản biến đổi khí hậu. Phần lớn doanh nghiệp vẫn xem ESG như một lớp thông tin bổ sung, chưa tích hợp vào mạch vận hành từ quản trị rủi ro, phân bổ vốn đến cơ chế lương thưởng và đánh giá hiệu quả.

Theo bà Cẩm Chi, ESG chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được chuyển hóa thành một hệ thống quản trị có thể vận hành, gắn với dòng tiền, quyết định đầu tư và thị trường vốn. Đây chính là điểm nghẽn nhưng đồng thời cũng là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nâng cấp năng lực trong giai đoạn tới.

Từ hành trình 30 năm của Hàng Việt Nam Chất lượng cao có thể thấy rõ một trục xuyên suốt: niềm tin không phải là kết quả của một chiến dịch ngắn hạn, mà là quá trình tích lũy dài hạn thông qua tương tác liên tục giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng. Bước sang giai đoạn mới, khi tiêu dùng xanh và ESG trở thành xu thế chủ đạo, niềm tin ấy đang được đặt trong một bối cảnh rộng hơn – nơi chất lượng không chỉ được đo bằng sản phẩm, mà còn bằng trách nhiệm, minh bạch và khả năng phát triển bền vững./.

Sơn Tùng