Hội thảo do Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM Trần Cao Vinh và Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Luật Hoàng Công Gia Khánh đồng chủ trì, với sự tham dự của đông đảo chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các sở, ngành.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh bối cảnh đặc biệt quan trọng của hội thảo khi Bộ Chính trị đang chỉ đạo tổng kết Nghị quyết 31-NQ/TW, đồng thời nghiên cứu ban hành nghị quyết mới về phát triển TP.HCM đến năm 2030, tầm nhìn 2045 và xa hơn đến năm 2075. Đây được xem là nền tảng chính trị quan trọng để thành phố đề xuất xây dựng Luật Đô thị đặc biệt – một công cụ pháp lý ở cấp cao nhất nhằm thúc đẩy tăng trưởng hai con số và phát triển bền vững.

Theo lãnh đạo UBND TP.HCM, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng ở việc hoàn thiện cơ chế đặc thù, mà phải tiến tới xây dựng một thể chế ổn định, lâu dài và mang tính đột phá. Luật Đô thị đặc biệt được kỳ vọng sẽ đánh dấu bước chuyển căn bản: từ “cơ chế đặc thù” sang “thể chế vượt trội”, từ tư duy “xin – cho” sang “trao quyền – chịu trách nhiệm”, và từ mô hình quản lý hành chính sang quản trị đô thị hiện đại theo chuẩn quốc tế.

Thành phố xác định tiến độ rất cụ thể: hoàn thiện dự thảo trong tháng 4/2026 để báo cáo Ban Chấp hành Đảng bộ TP, trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư; đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết để xây dựng dự án luật, phấn đấu trình Quốc hội vào kỳ họp tháng 10/2026.

Để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả, TP.HCM đề ra ba nguyên tắc chỉ đạo xuyên suốt trong quá trình xây dựng luật. Trước hết là trao quyền tự chủ thực chất, toàn diện cho HĐND và UBND thành phố, với phương châm “Thành phố quyết, Thành phố làm, Thành phố chịu trách nhiệm”. Thứ hai, luật phải xuất phát từ thực tiễn, giải quyết trực diện các điểm nghẽn tồn tại lâu nay như quản lý không gian ngầm, tài sản công, phát triển đường sắt đô thị, thu hút nhân tài hay xây dựng trung tâm tài chính quốc tế. Các quy định phải cụ thể, rõ ràng và có thể triển khai ngay. Thứ ba, ưu tiên các lĩnh vực phù hợp với lợi thế đặc thù, tạo động lực tăng trưởng mới cho thành phố.

Lãnh đạo TP.HCM cũng nhấn mạnh, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt không thể chỉ là nhiệm vụ của bộ máy hành chính mà cần sự tham gia sâu rộng của đội ngũ chuyên gia trong và ngoài nước. Đây là quá trình đòi hỏi tư duy đổi mới, kinh nghiệm quốc tế và tinh thần dấn thân để tạo ra những đột phá thực chất.

Thành phố cam kết tiếp thu đầy đủ, nghiêm túc và cầu thị mọi ý kiến đóng góp tại hội thảo, bao gồm cả những quan điểm phản biện hoặc khác biệt. Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, chính sự tranh luận thẳng thắn, dựa trên bằng chứng và thực tiễn, sẽ là nền tảng để hình thành các chính sách chất lượng cao.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều nội dung trọng tâm như: đề cương và cấu trúc dự thảo luật; các chính sách vượt trội cần thiết; định vị vai trò mới của TP.HCM trong mạng lưới đô thị toàn cầu; cơ chế tài chính mang tính đột phá để xây dựng trung tâm tài chính quốc tế; cũng như các vấn đề về phân quyền, cơ sở pháp lý và nguyên tắc áp dụng luật trong mô hình đô thị đặc biệt.

Những ý kiến đóng góp từ giới chuyên gia được kỳ vọng sẽ giúp TP.HCM hoàn thiện dự thảo luật theo hướng vừa mang tính chiến lược dài hạn, vừa giải quyết hiệu quả các vấn đề cấp bách, qua đó tạo nền tảng pháp lý vững chắc để thành phố bứt phá, giữ vai trò đầu tàu kinh tế và cực tăng trưởng của cả nước trong giai đoạn phát triển mới.

Vương Linh