Ngày đăng:
17/11/2026 08:15
Chiều 16/11/2026, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Hội đồng Anh và TUVA Communication tổ chức Lễ trao giải và khai mạc triển lãm Cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026”, giới thiệu 9 thiết kế lấy cảm hứng từ ba vùng di sản: sơn mài Hạ Thái, gốm Bát Tràng và nghề thủ công người Mông ở Chế Cu Nha. Từ chiếc đèn sơn mài thay đổi diện mạo đến những mô-đun gốm đa công năng, các thiết kế cho thấy di sản có thể bước vào đời sống đương đại bằng những cách mới, nơi sáng tạo không chỉ làm mới sản phẩm mà còn mở ra cơ hội phát triển sinh kế cho cộng đồng làng nghề.
Các khách mời, ban giảm khảo và thí
sinh chụp ảnh lưu niệm.
Hành trình chuyển hóa tri thức bản địa thành sản phẩm ứng dụng
Làm thế nào để một kỹ thuật thủ công truyền thống tiếp tục được thực hành trong đời sống hôm nay, đồng thời chuyển hóa giá trị văn hóa thành sản phẩm phù hợp với thị trường mà vẫn bảo đảm người thợ được hưởng lợi từ di sản mình gìn giữ? Đó là những câu hỏi đặt ra cho hành trình “Theo bước di sản cộng đồng 2026”. Chương trình tiếp cận di sản như một nguồn lực sáng tạo cho công nghiệp văn hóa. Thay vì chỉ khai thác hoa văn, hình ảnh hay chất liệu để trang trí bề mặt, thí sinh được khuyến khích tìm hiểu sâu về kỹ thuật, tư duy tạo tác và tri thức bản địa, từ đó phát triển các ứng dụng mới trong thiết kế đương đại.
Mùa giải 2026 tập trung vào ba vùng di sản với những đặc trưng riêng gồm kỹ thuật sơn mài Hạ Thái, nghề gốm Bát Tràng và nghề thủ công truyền thống của đồng bào Mông tại Chế Cu Nha. Mỗi vùng nghề mở ra một không gian khám phá để người trẻ tiếp cận trực tiếp với nghệ nhân, tìm hiểu câu chuyện phía sau mỗi kỹ thuật và thử nghiệm cách đưa giá trị ấy vào đời sống hiện đại. Sau vòng Sơ khảo, quá trình phát triển thiết kế bắt đầu ngay từ không gian làng nghề. Các thí sinh làm việc cùng nghệ nhân, trực tiếp thực hành kỹ thuật thủ công và lắng nghe những câu chuyện về quy trình sản xuất cũng như thách thức tìm kiếm thị trường.
Du khách quốc tế tham quan triển lãm.
Từ trải nghiệm thực tế ấy, các ý tưởng tiếp tục được hoàn thiện dưới sự đồng hành của nghệ nhân và chuyên gia, cùng sự hỗ trợ kinh phí để chế tác mẫu sản phẩm, thử nghiệm tính ứng dụng và xây dựng phương án thương mại hóa. Tiêu chí quan trọng của chương trình là khả năng tạo giá trị thiết thực cho cộng đồng làng nghề. Sản phẩm cần khả thi trong sản xuất, đáp ứng nhu cầu sử dụng và mở ra cơ hội để người thợ tham gia tạo tác, cung ứng sản phẩm, qua đó có thêm việc làm và thu nhập từ kỹ năng truyền thống. Các thiết kế mô-đun hay có khả năng thay thế linh hoạt như Sonmai Lamp và Nhất Tâm đã minh chứng tư duy thiết kế có thể kéo dài vòng đời sản phẩm, mở ra khả năng phát triển nhiều phiên bản, duy trì nhu cầu đối với chi tiết thủ công và đưa di sản tham gia sâu vào chuỗi giá trị từ sáng tạo đến tiêu dùng.
Những dấu ấn sáng tạo đưa chất liệu truyền thống vào nhịp sống mới
Chín sản phẩm được lựa chọn giới thiệu tại triển lãm thể hiện những cách tiếp cận đa dạng trong việc ứng dụng di sản vào thiết kế đương đại, nổi bật với ba giải Nhất ở ba bảng thi. Ở bảng Gốm Bát Tràng, tác phẩm Nhất Tâm của Lương Minh Thư lấy cảm hứng từ nguyên lý “tâm xoay” trên bàn chuốt gốm, phát triển một điểm tựa trung tâm cùng các mô-đun gốm có thể tách, ghép linh hoạt để đảm nhiệm nhiều chức năng như đĩa cắm hoa ikebana, đôn cắm trầm hay đĩa trang trí. Tại bảng Sơn mài Hạ Thái, tác phẩm Sonmai Lamp của Đào Sơn Lâm kết hợp khung đèn cố định với các tấm ốp sơn mài độc bản, có thể tháo lắp và thay thế bằng nam châm chỉ trong vài giây, giúp người dùng thay đổi diện mạo sản phẩm và mở rộng không gian sáng tạo cho nghệ nhân. Ở bảng Thủ công người Mông Chế Cu Nha, tác phẩm Nếp Ruộng của Hoàng Hải Triều lấy cảm hứng từ những đường cong ruộng bậc thang, sử dụng các dải vải dệt thủ công làm phần tựa lưng ghế, gợi nhắc cảnh quan vùng cao và đưa kỹ thuật dệt truyền thống vào vật dụng quen thuộc.
Bên cạnh ba giải Nhất, giải Bình chọn thuộc về Ghế đôn Hợp của Hoàng Phương Nga. Triển lãm còn giới thiệu năm thiết kế khác gồm Ánh mài Hạ Thái của Nguyễn Khánh Linh, Giọt gốm của Đào Sơn Tùng, Sắc Mạch của Nguyễn Tấn Lộc, Lớp áo di sản của Nguyễn Thị Thùy Linh và MONGEAR của Trần Thị Tố Uyên. Mỗi thiết kế là một thử nghiệm chuyển hóa chất liệu, kỹ thuật và cảm hứng văn hóa thành sản phẩm mới, cho thấy tiềm năng của sự kết hợp giữa tri thức bản địa, tư duy thiết kế và nhu cầu đương đại.
Đối thoại về ứng dụng di sản và kết nối bền vững
Trong khuôn khổ sự kiện, tọa đàm “Ứng dụng di sản trong công nghiệp văn hóa” là dịp để nghệ nhân, chuyên gia và nhà thiết kế cùng nhìn lại quá trình đưa chất liệu truyền thống vào sản phẩm đương đại, từ thử nghiệm ban đầu, điều chỉnh thiết kế đến bài toán sản xuất và tiếp cận thị trường.
Cuộc thi năm nay nhấn mạnh vai trò của thiết kế trong việc chuyển hóa giá trị di sản thành sản phẩm có công năng và tiềm năng thị trường, giúp di sản tiếp tục hiện diện và tạo giá trị cho thế hệ sau. Điều đáng quý nhất là sự học hỏi hai chiều giữa người trẻ và nghệ nhân; khi hai bên thực sự cùng sáng tạo, xã hội không chỉ có những thiết kế mới mà còn mở ra cơ hội phát triển nghề truyền thống và tạo sinh kế cho cộng đồng.
Triển lãm mở cửa tại Hội quán Phúc Kiến (40 Lãn Ông, Hà Nội) từ ngày 16 - 28/11/2026 để công chúng trực tiếp tìm hiểu chín thiết kế từ ba vùng di sản. Với Hội đồng Anh và TUVA Communication, “Theo bước di sản cộng đồng 2026” hướng tới xây dựng kết nối lâu dài giữa người làm sáng tạo và cộng đồng nắm giữ di sản, khuyến khích nhà thiết kế đồng hành cùng nghệ nhân phát triển sản phẩm, chia sẻ cơ hội và tạo giá trị chung, giúp người làm nghề có sinh kế bền vững để tiếp tục gắn bó với nghề./.
Thanh Phong
