Phần thi của nhóm Dự án “Lương Phấn Thảo - Nâng tầm sinh kế vùng cao”.

Trước khi bước vào giai đoạn tranh tài khu vực, từ tổng số 290 ý tưởng, dự án của các cá nhân và nhóm khởi nghiệp gửi về từ 28 tỉnh, thành trên cả nước, Ban tổ chức cuộc thi đã đánh giá kỹ lưỡng và tuyển chọn ra 85 dự án, ý tưởng tiêu biểu của 23 tỉnh, thành phố. Trong đó, hệ thống dự án toàn quốc được phân bổ thành Bảng A gồm 42 ý tưởng, dự án và Bảng B gồm 43 dự án. Vòng bán kết toàn quốc được tổ chức theo ba khu vực trọng điểm, khởi đầu là khu vực phía Bắc với 22 dự án tranh tài ngày 05 và 06/09/2026 tại Hà Nội. Tiếp sau đó, khu vực Tây Nguyên gồm 24 dự án, dự kiến thi đấu vào ngày 12 và 13/09/2026 tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk; vòng bán kết khu vực phía Nam quy tụ 39 dự án, diễn ra từ ngày 18 đến 20/09/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Tại điểm cầu phía Bắc, 22 mô hình dự thi được phân chia thành Bảng A với 9 dự án và Bảng B với 13 dự án. Xét về cơ cấu địa phương, Hà Nội dẫn đầu danh sách với 5 dự án, chiếm khoảng 22,7% tổng số mô hình góp mặt. Vị trí thứ hai thuộc về Lạng Sơn với 4 dự án. Các tỉnh Phú Thọ, Quảng Ninh và Thanh Hóa cùng đóng góp mỗi địa phương 3 dự án, bên cạnh sự hiện diện của Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên và Lào Cai. Bức tranh chung phản ánh sự phân hóa và bổ trợ rõ nét về thế mạnh: nếu các đại diện đến từ thủ đô Hà Nội thể hiện năng lực đổi mới sáng tạo, tư duy kinh doanh và khả năng kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp, thì các nhóm tác giả miền núi như Lạng Sơn, Lào Cai, Phú Thọ lại bộc lộ ưu thế vượt trội về dược liệu, nông sản, nghề truyền thống và sinh kế bản địa.

Phần thuyết trình của nhóm Dự án: “Pluchea – Sống xanh từ thảo dược”.

Đánh thức giá trị bản địa và giải quyết bài toán sinh kế cộng đồng

Một nét nổi bật bao trùm vòng bán kết khu vực phía Bắc chính là sự xuất hiện đậm nét của các dự án khởi nghiệp dựa trên nền tảng tài nguyên bản địa, sản vật địa phương, tri thức truyền thống và nhu cầu phát triển sinh kế cộng đồng thiết thực. Nhiều nhà sáng lập trẻ không còn dừng lại ở việc giữ gìn thuần túy mà chủ động tìm kiếm các giải pháp chuyển hóa giá trị văn hóa, sản vật sẵn có thành những sản phẩm thương mại sở hữu giá trị gia tăng cao hơn trên thị trường.

Sự chuyển dịch tư duy này thể hiện sinh động ở các dự án có sự tham gia của đồng bào dân tộc thiểu số. Toàn khu vực có 9 dự án ghi nhận sự góp mặt của 17 thí sinh thuộc các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Mường và Sán Chay. Thay vì tự giới hạn ở mục tiêu bảo tồn nguyên trạng, các tác giả đã nhắm thẳng vào mục tiêu thương mại hóa giá trị bản địa, tạo việc làm và nâng cao thu nhập thực chất cho cộng đồng địa phương.

Điển hình tại tỉnh Lạng Sơn, các dự án tập trung khai thác sâu cây dược liệu, thảo dược và nông sản quê hương. Mô hình “Trồng và bảo tồn cây dược liệu, chế biến rượu xoa bóp thảo dược Hoàng Yến” nỗ lực kiến tạo một chuỗi cung ứng khép kín từ vùng nguyên liệu, sơ chế, chế biến đến thương mại hóa thành phẩm ra thị trường. Song song với đó, dự án “Lương Phấn Thảo – Nâng tầm sinh kế vùng cao” đặt trọng tâm vào việc khai thác nguồn lực tại chỗ gắn với phát triển sinh kế bền vững, dưới sự dẫn dắt của các thành viên người Nùng và người Tày.

Tại tỉnh Phú Thọ, tinh thần đổi mới cũng lan tỏa mạnh mẽ thông qua dự án “Phát triển chuỗi giá trị giấy dó truyền thống của đồng bào Dao thông qua sản phẩm sáng tạo, du lịch trải nghiệm và sinh kế cộng đồng”. Mô hình mở ra hướng tiếp cận hoàn toàn mới cho làng nghề truyền thống khi khéo léo kết hợp kỹ thuật làm giấy dó cổ truyền với tư duy thiết kế sáng tạo, dịch vụ du lịch trải nghiệm văn hóa và bài toán kinh tế cộng đồng, giúp nghề thủ công thích ứng linh hoạt trong bối cảnh đời sống hiện đại.

Chuyển mình mạnh mẽ sang kinh tế tuần hoàn và công nghệ xanh

Bên cạnh làn sóng khai phóng tài nguyên bản địa, ngày hội khởi nghiệp phía Bắc còn chứng kiến sự bứt phá của những ý tưởng giàu hàm lượng khoa học, công nghệ môi trường và tư duy kinh tế tuần hoàn. Những chuyển dịch này chứng minh hệ sinh thái khởi nghiệp khu vực phía Bắc đang mở rộng biên độ từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang các mô hình công nghệ xanh và đổi mới sáng tạo chiều sâu.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, dự án sản xuất lúa gạo theo mô hình nông nghiệp tuần hoàn tại Hưng Yên đưa ra giải pháp toàn diện nhằm tận dụng tối đa các nguồn phụ phẩm, triệt tiêu chất thải và gia tăng biên độ giá trị cho toàn chuỗi sản xuất. Khi chuỗi liên kết từ canh tác, chế biến cho tới xử lý phụ phẩm và tiêu thụ vận hành đồng bộ, mô hình hứa hẹn mở rộng giá trị kinh tế bền vững, vượt ra khỏi giới hạn của hạt lúa gạo nguyên liệu thông thường.

Tại lĩnh vực môi trường và năng lượng, các thí sinh mang đến những giải pháp công nghệ táo bạo. Dự án “ARC-V – Công nghệ xử lý chất thải rắn không đốt, không chôn” giới thiệu cách tiếp cận văn minh biến rác thải thành nguồn tài nguyên mới, tháo gỡ cùng lúc áp lực ô nhiễm môi trường và tạo ra giá trị kinh tế tuần hoàn. Cùng lúc đó, dự án “COFFEENERGY – Pin hữu cơ từ bã cà phê” thu hút sự quan tâm lớn nhờ ý tưởng chuyển hóa bã cà phê thành vật liệu carbon ứng dụng trong công nghệ pin tích trữ, bắt nhịp chuẩn xác hai xu hướng lớn của thời đại là xử lý phụ phẩm hữu cơ và phát triển năng lượng sạch.

Các đại biểu thăm quan sản phẩm của các Dự án Khởi nghiệp xanh.

Khẳng định chất lượng chuyên môn từ Hội đồng giám khảo uy tín

Để nhận diện, chọn lọc và chắp cánh cho những tiềm năng khởi nghiệp sáng giá nhất, vòng bán kết khu vực phía Bắc quy tụ Hội đồng giám khảo gồm các chuyên gia hàng đầu trên nhiều lĩnh vực then chốt từ nông nghiệp sinh thái, công nghệ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đến phát triển doanh nghiệp, đó là: Nhà giáo ưu tú, Tiến sĩ Trần Thị Thanh Bình, Giám đốc Trung tâm Nông nghiệp hữu cơ thuộc Viện Quản lý đất đai và Phát triển nông thôn, Trường Đại học Lâm nghiệp, mang tới hội đồng bề dày 28 năm kinh nghiệm đào tạo chuyên sâu về nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái và hệ thống đảm bảo cùng tham gia (PGS). Cùng tham gia công tác thẩm định là ông Trần Trí Dũng, Quản lý Chương trình Khởi nghiệp Thụy Sĩ (Swiss Entrepreneurship Program – Swiss EP), đồng thời là Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Cố vấn Khởi nghiệp Đổi mới Sáng tạo Quốc gia.

Hội đồng còn có sự đồng hành của ông Nguyễn Tiến Trung, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Tư vấn và Đầu tư Khởi nghiệp Quốc gia (NSCI); ông Hoàng Sơn Công, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp và Chuyển giao công nghệ ngành bán lẻ Việt Nam; và ông Trần Vũ Nguyên, Chủ tịch Hội đồng quản trị Ai Education Group. Đội ngũ giám khảo làm việc nghiêm túc, đa chiều để đánh giá các dự án dựa trên tính sáng tạo, tính thực tiễn, năng lực phát triển thị trường, hiệu quả kinh tế - xã hội tổng hòa cùng mức độ đóng góp cho mục tiêu phát triển bền vững.

Nhìn nhận về tinh thần đổi mới và chất lượng thí sinh năm nay, bà Vũ Kim Anh, Phó Giám đốc Trung tâm BSA, Trưởng Ban tổ chức Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh khẳng định: “Ở vòng bán kết khu vực phía Bắc, chúng tôi ấn tượng khi nhiều bạn trẻ đang biết cách biến tài nguyên bản địa, nghề truyền thống và những vấn đề môi trường thành cơ hội kinh doanh. Đặc biệt, sự tham gia của đồng bào dân tộc thiểu số cho thấy khởi nghiệp đang trở thành một cách để gìn giữ giá trị văn hóa, đồng thời tạo sinh kế và nâng cao giá trị kinh tế cho chính cộng đồng”.

Những nỗ lực cống hiến và kết quả đạt được tại Hà Nội không chỉ mở ra triển vọng cho các thí sinh bước tiếp vào vòng chung kết, mà còn củng cố niềm tin vững chắc vào một thế hệ khởi nghiệp xanh kiên định, bản lĩnh, biết gắn kết tri thức hiện đại với cội nguồn quê hương để kiến tạo giá trị kinh tế bền vững cho đất nước.

Ngọc Mai