Gặp mặt, trò chuyện và đọc các tác phẩm của ông có thể thấy, ông chính là minh chứng sinh động cho tinh thần thép trong chiến đấu và trái tim ấm nóng của người chiến sĩ cách mạng. Cuộc đời ông là sự hòa quyện giữa bản lĩnh của người lính- vị tướng bước ra từ các cuộc kháng chiến và sự tận tâm, trọn nghĩa vẹn tình với đồng chí, đồng đội…

Từ truyền thống và lửa đạn chiến trường

Trung tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Năm Lượng sinh năm 1948 tại thị xã Thủ Dầu một, tỉnh Bình Dương (nay là phường Thủ Dầu Một, TP.Hồ Chí Minh). Năm 1965, ông tham gia cách mạng tại Tỉnh đội Phước Thành, sau đó lần lượt được điều động đến các đơn vị thuộc Phòng Thông tin Miền, đánh nhau với đế quốc Mỹ trong cuộc càn quét Giangxon- City trong điều kiện bom đạn ác liệt và được phong danh hiệu “Dũng sĩ diệt Mỹ”.

Trong đợt 2 cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 ở hướng Bắc Sài Gòn, tổ đài K63 do ông phụ trách rơi vào tình thế “đặc biệt hiểm nghèo” khi nhiều cán bộ chủ chốt hy sinh. Giữa lằn ranh sinh tử, ông vẫn giữ vững khí tiết, phát đi bức điện cuối cùng thể hiện quyết tâm “sẵn sàng chiến đấu đến hơi thở cuối cùng”, trở thành biểu tượng về lòng trung kiên của người chiến sĩ thông tin…

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược, ông được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng LLVT nhân dân. Khép lại những trận đánh ác liệt của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, ông cùng đồng đội bước vào giúp bạn chiến đấu thoát khỏi nạn diệt chủng trong suốt 10 năm gian khổ, ác liệt.

Trong cuốn sách “Dấu ấn cuộc đời” và “Luận bàn và suy ngẫm- góc nhìn từ thực tiễn” của ông đã mở ra một khung cửa sổ nhìn về một thời “hoa lửa” đầy kiêu hãnh. Trong đó, ông không chỉ kể lại những trận đánh mang tính chất sống còn, mà còn chia sẻ những khoảng lặng khi đối diện với cái chết, với tình đồng chí, đồng đội thiêng liêng. Những năm tháng bám trụ tại các chiến trường miền Đông Nam Bộ, ông đã thể hiện sự anh dũng, can đảm đặc biệt. Có những lúc “vào sinh ra tử”, đối mặt với kẻ thù đông hơn về số lượng và vượt trội về trang thiết bị, nhưng với tư duy quân sự sắc bén và lòng dũng cảm phi thường, ông cùng đơn vị đã lập nên nhiều chiến công hiển hách…

Trải qua nhiều cương vị công tác và hiện là Chủ tịch Hội đồng tư vấn Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ và thương binh thành phố Hồ Chí Minh (Hội)… Ông luôn tâm niệm: Mỗi cấp bậc quân hàm, mỗi vị trí công tác hoặc nhiệm vụ được giao đều là lời nhắc nhở về trách nhiệm nặng nề nhưng vô cùng vinh quang với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Trái tim nghĩa tình của người anh hùng

Sau những năm tháng cống hiện trọn vẹn cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, Trung tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Năm Lượng không chọn cho mình một cuộc sống an nhàn nghỉ ngơi. Ngược lại, ông bước vào đời thường với một tâm thế mới: Làm việc nghĩa để tri ân cuộc đời và đồng chí, đồng đội.

Ông giành phần lớn thời gian và tâm huyết để thực hiện nhiều hoạt động nghĩa tình, tri ân vẹn nghĩa với đồng chí, đồng đội. Chia sẻ với chúng tôi ông kể lại câu chuyện về các thương binh với niềm xúc động vô bờ. Ông nhớ lại, trong một lần cùng Tư lệnh chiến dịch khu vực biên giới Nguyễn Thới Bưng chuẩn bị lên trực thăng kịp về một cuộc họp của “Tổng hành dinh” thì một xe ô tô chở nhiều thương binh bất ngờ ập đến.

“Những thương binh là lính trẻ mới ngoài 20 tuổi có người mất chân, có người mất tay, lại có người mất cả đôi mắt, nhiều vết thương có nguy cơ hoại tử. Trước tình cảnh ấy, Tư lệnh và ông quyết định nhường máy bay chở thương binh về trước để kịp thời cứu chữa. Lúc đó tôi vừa viết điện báo cáo đồng chí Lê Đức Anh, vừa không cầm được nước mắt. Khóc vì nghĩa cử cao đẹp của người chỉ huy và khóc vì thương những đồng đội đang dành giật sự sống từng giây”- Trung tướng Năm Lược xúc động kể lại…

Ông còn đặc biệt thương cảm với các thương binh, nhất là thương binh nặng. Ông kể câu chuyện về một thương binh trẻ cụt chân trong nhiều đêm tỉnh dậy đi vệ sinh bước xuống giường rồi ngã. Khi được ông đỡ dậy, người thương binh trẻ bật khóc: Em cứ nghĩ mình còn đủ hai chân!…

Phục vụ quân đội gần nửa thế kỷ, trải qua nhiều cương vị khác nhau, ông chưa bao giờ quên những năm tháng khốc liệt ấy. Chính chiến trường, sự ác liệt gian khổ cùng đồng chí, đồng đội đã giúp ông hiểu sâu sắc hơn thế nào là tình đồng đội, là mối quan hệ máu thịt với nhân dân, là ý chí và bản lĩnh của “Bộ đội Cụ Hồ”.

Ông đã dành phần lớn thời gian và tâm huyết để thực hiện nhiều hoạt động nghĩa tình thiết thực. Những việc làm của ông không dừng lại ở những phong trào bề nổi mà đi sâu vào những vấn đề cốt lõi của đời sống. Từ uy tín cùng mối quan hệ của ông, hàng chục tỷ đồng đã được các mạnh thường quân, các doanh nghiệp đóng góp cho công tác “Đền ơn đáp nghĩa”, thiện nguyện xây dựng nhà tình nghĩa cho các gia đình liệt sĩ khó khăn.

Sau một thời gian hoạt động, ông nhận thấy, việc xây dựng nhà tình nghĩa đã có nhiều lực lượng tham gia nên ông đề xuất Hội tập trung tìm kiếm, cất bốc, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, hỗ trợ đưa hài cốt liệt sĩ về quê, đặc biệt là chăm lo cho thương binh, bệnh binh nặng- những người đang sống chật vật với số tiền phụ cấp khiêm tốn.

Từ suy nghĩ đó, ông đã vận động các doanh nghiệp thông qua Hội tổ chức 3 cuộc gặp mặt thương binh nặng với số tiền hàng tỷ đồng trao tặng ngoài số tiền chế độ theo quy định. Xuất phát từ đó cùng sự lan tỏa của hoạt động đã góp phần để ngày 4-9-2024, TP.Hồ Chí Minh ban hành công văn 5133 vận động các doanh nghiệp Nhà nước trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh hỗ trợ trước mắt cho mỗi thương binh nặng 2 triệu đồng/tháng kéo dài hết năm 2030.

Đây là chủ trương mang tính nhân văn sâu sắc, tạo sự lan tỏa mạnh mẽ và từ tấm lòng luôn đau đáu nghĩ về đồng đội của những người như Trung tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Năm Lượng. Công văn hiện đi vào đời sống, góp phần chăm lo đều đặn cho hơn 100 thương binh nặng với số tiền hơn 2 tỷ đồng từ tấm lòng của các doanh nghiệp tài trợ. Trung tướng Năm Lượng và đồng đội còn vận động, góp phần xây dựng các công trình tưởng niệm liệt sĩ ở nhiều nơi như Đền tưởng niệm liệt sĩ ở Long Khốt (TP.Hồ Chí Minh), Phú Quốc (An Giang)…

Trò chuyện với nhiều vị tướng và đồng đội của ông, chúng tôi còn được biết, khi đơn vị gốc của ông là Phòng Thông tin Miền đề nghị làm hồ sơ phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân, ông đã từ chối và cho rằng, nhiều đồng chí, đồng đội của ông còn xứng đáng hơn ông mà chưa nhận được. Mãi sau này, nhiều lần đồng đội thuyết phục, ông mới chấp nhận và cuối năm 2025, ông là một trong bảy đồng chí được phong, truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng LLVT nhân dân.

Trong các cuộc gặp mặt, giao lưu, Trung tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Năm Lượng luôn truyền cho thế hệ trẻ niềm tin, khát vọng cống hiến trong công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc với ước vọng dân tộc Việt Nam mãi mãi trường tồn, luôn được sống trong hòa bình, tự do, ấm no, hạnh phúc…

Ông không chỉ bản lĩnh dày dặn trong trận mạc và ghi dấu ấn bằng những chiến công mà ông còn có tấm lòng đặc biệt dành cho đồng chí, đồng đội, nhất là các thương, bệnh binh nặng, gia đình liệt sĩ. Ông hiểu rõ giá trị của hòa bình, hiểu rằng để có được cuộc sống hôm nay, biết bao người đã ngã xuống. Đối với ông, làm việc nghĩa không chỉ là trách nhiệm mà là một món nợ ân tình. Ông luôn tâm niệm rằng: “Người lính khi cởi  áo lính vẫn phải là người lính của nhân dân, vẫn phải mang tư thế, tinh thần của người chiến sĩ trên mặt trận xóa đói giảm nghèo, mặt trận xây dựng quê hương, làm tốt công tác “Đền ơn đáp nghĩa”.

“…Trung tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Lưu Phước Lượng luôn hiện hữu một tình cảm đặc biệt dành cho đồng đội, nhất là những người đã hy sinh một phần thân thể sau chiến tranh. Những năm tháng chiến đấu gian khổ đã hun đúc nên một con người giàu bản lĩnh nhưng đầy lòng trắc ẩn. Hình ảnh anh “Năm Lượng” là minh chứng tiêu biểu cho phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời bình: Sống nghĩa tình, thủy chung, luôn đặt lợi ích của đồng đội, nhân dân lên trên hết…”- Trung tướng, PGS.TS NGUYỄN ĐỨC HẢI- nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược Quốc phòng…

Nguyệt Hà