Quang cảnh Diễn đàn "Năng lượng hydrogen và tương lai công nghiệp không phát thải".

Diễn đàn do Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam phối hợp với Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh tổ chức, với sự tham dự của đại diện các bộ, ngành, chuyên gia, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức quốc tế nhằm trao đổi về định hướng phát triển hydrogen, cơ hội đầu tư, công nghệ cũng như các giải pháp thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền công nghiệp không phát thải tại Việt Nam.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, TS Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam (VCEA), Tổng Biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của hydrogen trong tiến trình chuyển dịch năng lượng và phát triển nền kinh tế carbon thấp.

Theo các chuyên gia, hydrogen được xem là một trong những trụ cột của hệ thống năng lượng tương lai, có vai trò quan trọng trong quá trình khử carbon đối với các ngành công nghiệp, giao thông vận tải và sản xuất điện. Bên cạnh đó, nguồn năng lượng này còn mở ra cơ hội thu hút đầu tư, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

PGS.TS Phạm Hoàng Lương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam trình bày tham luận về hiện trạng công nghiệp hydrogen tại Việt Nam, phân tích tiềm năng phát triển hydrogen xanh dựa trên lợi thế năng lượng tái tạo và Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.

Hướng tới hình thành hệ sinh thái hydrogen đồng bộ

Theo Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, được phê duyệt tại Quyết định số 165/QĐ-TTg ngày 07/02/2024 của Thủ tướng Chính phủ, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển hệ sinh thái hydrogen đồng bộ từ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển, phân phối đến sử dụng trên nền tảng năng lượng tái tạo.

Đến năm 2030, công suất sản xuất hydrogen từ năng lượng tái tạo và các quá trình có thu giữ carbon phấn đấu đạt khoảng 100.000-500.000 tấn mỗi năm; đến năm 2050 đạt khoảng 10-20 triệu tấn mỗi năm. Hydrogen và các nhiên liệu có nguồn gốc hydrogen cũng được định hướng chiếm khoảng 10% nhu cầu năng lượng tiêu thụ cuối cùng vào năm 2050.

Theo ông Nguyễn Ngọc Hiếu, đại diện Vụ Dầu khí và Than (Bộ Công Thương), Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen không chỉ hướng tới mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính mà còn góp phần hình thành thị trường năng lượng mới, thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị hydrogen và xây dựng Việt Nam trở thành trung tâm công nghiệp năng lượng sạch của khu vực trong dài hạn.

Các chuyên gia đánh giá Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển hydrogen xanh nhờ tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo. Theo PGS.TS Phạm Hoàng Lương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt khoảng 73 GW điện mặt trời và 50 GW điện gió, tạo dư địa đáng kể cho sản xuất hydrogen xanh trong tương lai.

Trong đó, miền Trung và Nam Trung Bộ có tiềm năng lớn về điện mặt trời quy mô lớn; khu vực duyên hải miền Trung và đồng bằng sông Cửu Long có tốc độ gió trung bình từ 8-10 m/s, phù hợp phát triển điện gió. Đặc biệt, theo đánh giá của World Bank, tiềm năng điện gió ngoài khơi của Việt Nam có thể đạt tới 600 GW.

Tháo gỡ điểm nghẽn để phát triển chuỗi giá trị hydrogen

Mặc dù có nhiều lợi thế, ngành hydrogen trong nước vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu. Hiện nay, Việt Nam chủ yếu sản xuất hydrogen xám và hydrogen nâu từ khí tự nhiên và than với sản lượng khoảng 500.000 tấn mỗi năm, phục vụ chủ yếu cho ngành lọc hóa dầu và sản xuất phân bón.

Khoảng 500.000 tấn hydrogen được sản xuất hằng năm đều là hydrogen xám hoặc hydrogen đen, chủ yếu từ than tại các nhà máy Đạm Bắc Giang, Đạm Ninh Bình hoặc từ khí tự nhiên tại Đạm Phú Mỹ và Đạm Cà Mau. Hydrogen xanh hiện chưa được sản xuất ở quy mô thương mại.

Đến nay, dự án thí điểm đáng chú ý nhất là Edeflow tại Long An với quy mô 1 MW, sử dụng công nghệ điện phân kiềm trên cơ sở hợp tác giữa Việt Nam, Đức và Pháp.

Tuy vậy, nhiều dự án hydrogen xanh đang được triển khai tại một số địa phương. Đồng thời, nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước cũng đang khảo sát cơ hội phát triển dự án tại tỉnh Gia Lai, Lâm Đồng, Tây Ninh, Cà Mau, Quảng Trị, Thành phố Hồ Chí Minh...

Tại Diễn đàn, các ý kiến tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, tháo gỡ rào cản chính sách, thúc đẩy đầu tư và tăng cường hợp tác quốc tế nhằm phát triển chuỗi giá trị hydrogen tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng thảo luận về công nghệ sản xuất, lưu trữ và vận chuyển hydrogen; tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; cơ chế đầu tư; các điểm nghẽn chính sách cũng như lộ trình thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và ứng dụng hydrogen tại Việt Nam.

Thông qua Diễn đàn, kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy hình thành hệ sinh thái hydrogen đồng bộ, tạo nền tảng cho quá trình chuyển dịch năng lượng, phát triển nền công nghiệp không phát thải và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng "0" của Việt Nam vào năm 2050. Các chuyên gia cũng thống nhất nhận định hydrogen không chỉ là nguồn năng lượng sạch mà còn là nền tảng hình thành chuỗi giá trị công nghiệp mới, góp phần thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế./.

Sơn Tùng