Các đại biểu tham gia phiên thảo luận: Từ nhà máy đến bàn tiệc: Làm thế nào để bảo đảm an toàn thực phẩm.

Sáng ngày 4/11/2026, tại Hà Nội, Báo Công Thương tổ chức tọa đàm “An toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát: Trách nhiệm doanh nghiệp - niềm tin người tiêu dùng” nhằm tạo diễn đàn để các cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp cùng trao đổi, đánh giá những nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát; nhận diện khó khăn trong quá trình thực thi quy định pháp luật, đồng thời đóng góp ý kiến vào quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm.

Tọa đàm có sự tham dự của đại diện lãnh đạo các cục, vụ thuộc Bộ Công Thương cùng đại diện các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp. Cũng tại tọa đàm đã diễn ra phiên thảo luận với chủ đề “Từ nhà máy đến bàn ăn – Làm thế nào để đảm bảo an toàn thực phẩm”.

Áp lực quản lý chất lượng trước đà tăng trưởng sản xuất và thương mại điện tử

Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Tiến Cường, Phó Tổng biên tập Báo Công Thương, cho biết trong 9 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất ngành đồ uống tăng 17,4%, riêng sản lượng bia tăng 14,7%. Tăng trưởng sản xuất đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm đối với lĩnh vực này. Ông Nguyễn Tiến Cường nhấn mạnh, an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát cần được kiểm soát xuyên suốt chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, chế biến đến vận chuyển, bảo quản và phân phối. Đây không chỉ là yêu cầu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn liên quan trực tiếp đến uy tín doanh nghiệp và môi trường cạnh tranh trên thị trường.

Theo Báo cáo số 1991/BC-BYT của Bộ Y tế, năm 2025, tại 29/34 tỉnh, thành phố, các cơ quan chức năng đã kiểm tra 4.105 cơ sở sản xuất rượu, bia, trong đó 3.713 cơ sở đủ điều kiện, chiếm 90,45%. Cùng năm, lực lượng quản lý thị trường xử lý 210 vụ vi phạm liên quan đến rượu, bia, phạt hành chính hơn 3 tỷ đồng. Trên môi trường thương mại điện tử, các sàn đã gỡ gần 4.255 sản phẩm và ngăn chặn 1.902 gian hàng vi phạm. Những con số này cho thấy công tác quản lý đã được triển khai trên nhiều địa bàn, nhiều phương thức kinh doanh, nhưng nguy cơ vi phạm vẫn hiện hữu. Đặc biệt, sự phát triển của thương mại điện tử đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức kiểm tra, giám sát và phối hợp giữa các lực lượng chức năng.

Thực tế thị trường vẫn tiềm ẩn nguy cơ từ nguyên liệu không bảo đảm chất lượng, sản phẩm không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng nhái và hàng hóa vi phạm quy định về chất lượng, an toàn thực phẩm. Những vi phạm này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn gây tổn hại đến uy tín doanh nghiệp chân chính, làm suy giảm niềm tin thị trường và tạo ra cạnh tranh không bình đẳng.

Hoàn thiện thể chế theo hướng quản lý chủ động, đánh giá nguy cơ từ khâu sản xuất ban đầu

Một trong những nội dung được quan tâm là Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) do Bộ Y tế chủ trì xây dựng, dự kiến trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Theo các định hướng chính sách đang được nghiên cứu, dự thảo Luật đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm ngay từ khâu sản xuất ban đầu, chuyển mạnh sang phương thức quản lý chủ động, dựa trên đánh giá nguy cơ, ứng dụng công nghệ và xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể. Những định hướng sửa đổi này có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, công bố, lưu thông và phân phối sản phẩm bia, rượu và nước giải khát. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật quy định, rà soát quy trình sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng.

Cùng với quá trình hoàn thiện chính sách, Bộ Công Thương đã triển khai nhiều chương trình, kế hoạch nhằm tăng cường quản lý an toàn thực phẩm từ sản xuất, phân phối đến tiêu dùng. Đáng chú ý, Kế hoạch số 64/-KH/ĐUB ban hành ngày 5/10/2026 nhằm đẩy mạnh truyền thông chính sách đối với Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Tham luận tại tọa đàm, bà Nguyễn Hương Giang, chuyên viên cao cấp, Phòng Công nghiệp tiêu dùng, Thực phẩm - Cục Công nghiệp, nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm đối với sản phẩm bia, rượu và nước giải khát. Theo đó, cần rà soát đồng bộ các quy định về an toàn thực phẩm, kinh doanh rượu và phòng, chống tác hại của rượu, bia, tránh chồng chéo, thiếu thống nhất trong thực thi. Cùng với cải cách thủ tục hành chính, công tác quản lý cần chuyển mạnh sang hậu kiểm dựa trên đánh giá nguy cơ, tăng cường truy xuất nguồn gốc, dữ liệu điện tử và phối hợp liên ngành; đồng thời phân định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

Gắn kết trách nhiệm tự kiểm soát của doanh nghiệp với vai trò giám sát của người tiêu dùng và truyền thông

Tại tọa đàm, nâng cao trách nhiệm tự kiểm soát của doanh nghiệp được xác định là một trong những yêu cầu quan trọng để bảo đảm an toàn thực phẩm. Doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ nguyên liệu đầu vào, điều kiện nhà xưởng, thiết bị, vệ sinh sản xuất, quy trình chế biến, đóng gói, bảo quản và vận chuyển. Việc áp dụng các hệ thống quản lý như HACCP, ISO 22000 cần gắn với năng lực thực thi và hoạt động giám sát thường xuyên, bảo đảm các tiêu chuẩn được vận hành thực chất. Cùng với đó, doanh nghiệp cần minh bạch thông tin sản phẩm, thực hiện truy xuất nguồn gốc và xây dựng phương án xử lý kịp thời khi phát hiện sản phẩm có dấu hiệu không bảo đảm an toàn. Kiểm soát rủi ro cần trở thành hoạt động thường xuyên trong toàn bộ quá trình sản xuất, kinh doanh, thay vì chỉ thực hiện khi có yêu cầu kiểm tra của cơ quan chức năng. Cùng với trách nhiệm của nhà sản xuất, các đơn vị phân phối, bán lẻ cũng cần nâng cao trách nhiệm trong lựa chọn nhà cung cấp, kiểm tra nguồn gốc, chất lượng và điều kiện bảo quản hàng hóa trước khi đưa đến người tiêu dùng.

Ở góc độ bảo vệ người tiêu dùng, TS. Trần Thị Dung, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, cho rằng nguy cơ mất an toàn thực phẩm đối với bia, rượu và nước giải khát có thể xuất phát từ nguyên liệu, phụ gia, quy trình sản xuất, bảo quản và tình trạng hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc. Để phòng ngừa rủi ro, cần đẩy mạnh phổ biến kiến thức, hướng dẫn người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm có nhãn mác đầy đủ, nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng và bao bì nguyên vẹn. Đồng thời, cần tăng cường cảnh báo tác hại của việc sử dụng rượu, bia và nước giải khát không đúng cách, khuyến khích người tiêu dùng tham gia giám sát thị trường.

Công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý cần phù hợp với đặc thù từng nhóm sản phẩm và phương thức kinh doanh. Việc phát hiện, ngăn chặn hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và sản phẩm vi phạm chất lượng cần đi đôi với chia sẻ thông tin, cảnh báo nguy cơ, truy xuất nguồn gốc và thu hồi sản phẩm không bảo đảm an toàn. Đặc biệt, trong bối cảnh thương mại điện tử ngày càng phát triển, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát hàng hóa cần được chú trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trên cả thị trường truyền thống và môi trường trực tuyến.

Bên cạnh hoàn thiện cơ chế quản lý và nâng cao trách nhiệm doanh nghiệp, công tác thông tin, truyền thông có vai trò quan trọng trong nâng cao nhận thức cộng đồng và bảo vệ người tiêu dùng. Thông tin về an toàn thực phẩm cần được cung cấp chính xác, kịp thời, minh bạch, giúp người tiêu dùng nhận biết sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, lựa chọn hàng hóa an toàn và chủ động phản ánh những dấu hiệu bất thường. Hoạt động truyền thông cần được triển khai đồng bộ, không chỉ phản ánh các vụ việc vi phạm mà còn phổ biến quy định pháp luật, thông tin về trách nhiệm của doanh nghiệp, giới thiệu những mô hình sản xuất, kinh doanh thực hiện tốt quy định về an toàn thực phẩm. Đồng thời, những bất cập, hạn chế trong thực tiễn cần được phản ánh để cơ quan chức năng và doanh nghiệp có giải pháp khắc phục.

Thông qua các trao đổi tại tọa đàm, yêu cầu hoàn thiện quy định pháp luật theo hướng nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tạo điều kiện để doanh nghiệp tuân thủ và phát triển tiếp tục được đặt ra. Các nội dung về kiểm soát nguy cơ ngay từ nhà máy, ngăn chặn hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và cải thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý, nhà sản xuất, nhà phân phối cũng là những vấn đề cần được quan tâm trong quá trình thực thi chính sách. Bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát đòi hỏi sự tham gia và trách nhiệm của tất cả các chủ thể trong chuỗi cung ứng. Đây là cơ sở để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nâng cao uy tín doanh nghiệp và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh. Thông qua tọa đàm, Ban Tổ chức kỳ vọng sẽ tiếp nhận được nhiều ý kiến có giá trị thực tiễn, góp phần hoàn thiện chính sách, nâng cao trách nhiệm doanh nghiệp và củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với sản phẩm bia, rượu và nước giải khát./.

Ngọc Mai